Natuurlijk: ons land kende dappere mensen die Joodse onderduikers verborgen hielden in WO II. Maar de Alkmaarse Truus Wijsmuller redde het leven van maar liefst 10.000 Joodse kinderen! Een ongekend aantal. En deed daarna nog veel meer! Wie wás deze vrouw..? Alkmaar vindt het tijd om deze verzetsheldin te eren met een beeld. In nauwe samenwerking met de gemeente Alkmaar begon de Historische Vereniging Alkmaar in 2018 met het project ‘Beeld voor Truus’. Daarnaast ontwikkelen wij momenteel een pop-up museum en een huis-aan-huiskrant om het verhaal van ‘Tante Truus’ te vertellen. ‘Tante Truus’ staat symbool voor omzien naar de kinderen, zorg voor de zwaksten, tegengaan van racisme. Toen was het nodig, nu en morgen nog steeds.

 

Eindelijk een monument voor een vergeten heldin
De gemeente Alkmaar en de Historische Vereniging Alkmaar werkten samen toe naar de dag van de onthulling: 21 april 2020, de geboortedag van Truus Wijsmuller-Meijer. U begrijpt: gezien de situatie omtrent Corona is hier nu geen sprake van. Als de tijd er rijp voor is wordt een nieuwe onthullingsdatum gemeld. Het beeld is klaar en op 17 maart 2020 naar Alkmaar gebracht. Het is opgeslagen en wacht op de onthulling.

Eerder werd op 8 maart in Amsterdam de documentairefilm gepresenteerd Truus’ Children, waarin overlevenden van de Kindertransporten aan het woord komen. Op 21 januari werd de Nederlandstalige versie van het boek De laatste trein naar vrijheid van de Amerikaanse schrijfster Meg Waite Clayton gepresenteerd, een historische roman waarin wordt verteld hoe Truus in 1938 het eerste Kindertransport van Wenen naar Londen organiseerde. De Kristallnacht van 9-10 november 1938 en alle gevolgen daarvan beleef je in dit boek door de ogen van drie kinderen. Truus vertelde overigens zelf ook over deze aangrijpende geschiedenis in haar biografie “Geen tijd voor tranen” uit 1961/1963. Dat boek is niet meer te koop. Daarom is hier de digitale versie te vinden. In Sara, het meisje dat op transport ging, lees je hoe het de kinderen verging in hun nieuwe omgeving in Engeland. Ook in deze roman speelt Truus een belangrijke rol.

Truus Wijsmuller redt 10.000 kinderen
Uiteindelijk redt Truus met hulp van Joodse, Engels en Nederlandse organisaties 10.000 kinderen uit Duitsland, Oostenrijk, Polen en Tsjechië. Via Hoek van Holland gingen ze naar Engeland. Vandaar uit naar andere veilige landen in de wereld. Velen kwamen er in de Verenigde Staten en later in Israël terecht. Haar indrukwekkende verhaal en de redding van de 10.000 kinderen uit handen van de nazi’s vraagt erom ‘Tante Truus’, zoals de kinderen haar noemden, ook in haar geboortestad Alkmaar te eren. In een nieuwe wijk op Overstad is trouwens inmiddels een straat naar Truus Wijsmuller vernoemd, maar een beeld in het drukste deel van de stad zal mensen doen beseffen wie ze was.

Annet Terberg en Lea Wijnhoven
Door de beeldhouwsters Annet Terberg en Lea Wijnhoven uit IJsselstein en Niewegein is de afgelopen jaren hard aan het beeld gewerkt. Zij werkten eerst aan een basis in klei met een hoogte van ca. 70 cm. Via moderne laserprint-technieken werd het beeld in kunststof vergroot naar 220 cm. Tenslotte werd het in brons gegoten door de bronsgieterij van Hans Steylaert. Het resultaat is meer dan levensgroot, zodat we Truus in de ogen kunnen kijken en de blikken van de kinderen kunnen zien. Het komt bij de Mient te staan, op de Gewelfde Stenen Brug, vlakbij het geboortehuis van Truus (Mient nr 14).

De Historische Vereniging Alkmaar werkt in nauwe samenwerking met de gemeente Alkmaar momenteel hard aan een aantal zaken. Onder de titel ‘Tante Truus is hier!’ wordt respectievelijk een beeld, een pop-up museum én een huis-aan-huis krant ontwikkeld en gerealiseerd:

En Tante Truus is spoedig hier: de gemeente zoekt naar een goed moment om op de Gewelfde Stenenburg het beeld voor Truus Wijsmuller-Meijer te onthullen in het bijzijn van zo’n enkele honderden genodigden, waaronder de ambassadeurs van landen waar de kinderen werden opgevangen en van landen waar de kinderen vandaan kwamen. Alle Alkmaarders die een bedrag geschonken hebben voor de verwezenlijking van het beeld zijn welkom. De beide beeldhouwsters en natuurlijk burgemeester Piet Bruinooge zullen er ook zijn.

Eerder al, ook op een nader te bepalen dag, opent het Pop-up-verzetsmuseum aan de Laat 131 te Alkmaar, náást de winkel van Sissy Boy. Hier vindt u het verhaal van Truus Wijsmuller-Meijer in beeld en tekst. Plus een ruimte voor wisselende tentoonstellingen, een podium met lezingen, muziek, theater en audio-visuele presentaties, plús een pop-up boekenwinkel. U bent straks welkom in ons pop-up verzetsmuseum: Laat 131 in Alkmaar, van dinsdag t/m zondag van 11.00 uur tot 17.00 uur.

En dan valt er op een goede dag bij u (mits u geen Nee-sticker op uw brievenbus heeft) de illegale uitgave ‘De Vrije Alkmaarder’ in de bus. Een krant met 24 pagina’s over, natuurlijk, Truus Wijsmuller en artikelen in het kader van de viering van ’75 Jaar Vrijheid’ in Alkmaar.

Een gewone vrouw eigenlijk
Truus Meijer wordt geboren in Alkmaar aan de Mient als eerste kind in het gezin Meijer. Haar vader, Jacob Meijer, heeft een drogisterij annex apotheek; haar moeder, Bertha Hendrika Boer werkt als zelfstandig modiste. Truus herinnert zich dat haar ouders haar leerden, om altijd als het nodig is op te komen voor de mensen die het meest verdrukt zijn. En daarom is zij, naar eigen zeggen, van huis uit gewend om op te komen voor mensen die het verdienen en nodig hebben. Haar ouders voegen de daad bij het woord door bijvoorbeeld rond 1918 een Duitse jongen in huis op te nemen. Enkele dagen na Kristallnacht (november 1938) reist ze naar de Nederlands-Duitse grens om te zien wat zich daar afspeelt. De Britse regering besluit dan om Joodse kinderen tot 17 jaar uit nazi-gebied op te nemen.

Een zekere Eichmann
Begin december bereikt Wijsmuller vanuit een Londens hulpcomité het verzoek naar Wenen te gaan om er een zekere Eichmann, toen hoofd van de emigratie-afdeling, te vragen om kinderen naar Engeland te laten reizen. Eichmann snauwt haar – een vrouw – eerst af, maar Wijsmuller treedt hem onverschrokken tegemoet. Hij denkt haar voor een onmogelijke opgave te stellen door toestemming te geven om binnen vijf dagen met 600 kinderen af te reizen. Het lukt Wijsmuller echter het voor elkaar te krijgen; op zaterdag 10 december vertrekt een trein met 600 Joodse kinderen van Wenen naar Nederland. Tussen december 1938 en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in september 1939 organiseert Wijsmuller meerdere keren per week kindertransporten vanuit nazi-gebied; meestal naar Engeland, maar ook naar Nederland en later naar België en Frankrijk. Bij elke reis gaan er zo’n 150 kinderen mee.

Doneer ook voor het beeld voor Tante Truus!

Velen hebben al een financiële bijdrage geleverd voor de realisering van het beeld. Opdat wij niet vergeten. Opdat wij de waanzin niet vergeten. Ook ú kunt een bijdrage leveren door geld te storten op:

NL62 INGB 0000 6004 01
t.n.v. Historische Vereniging Alkmaar.
Vermeld u svp: ‘Gift Tante Truus’.

Onze dank is groot!

Theater ‘Tante Truus en Mammie Mies’ in oktober opgevoerd in Alkmaar.
Het toneelstuk over twee sterke en bijzondere vrouwen, dat in het voorjaar zo’n succes was in Enkhuizen met vier uitverkochte voorstellingen, kwam op zondag 20 oktober in Alkmaar, in de grote zaal van Artiance aan het Canadaplein. De toneelspeelsters werkten belangeloos mee als bijdrage aan de realisatie van het beeld. Er waren die zondag twee opvoeringen die érg enthousiast zijn ontvangen.

Last update: ls – 18 3 2020

Verder

  • Lees hier de biografie van Truus Wijsmuller, “Geen tijd voor tranen”.
  • Lees de column over Truus Wijsmuller.
  • Lees hier meer over schenken aan een Culturele ANBI. Wilt u liever nader/persoonlijk contact?
  • Heeft u vragen? Stuur een e-mail!