De Historische Vereniging Alkmaar startte in 2018 met een campagne om een beeld voor Truus Wijsmuller-Meijer te ontwikkelen en te bekostigen. Vervolgens ontstond het idee om daarnaast een pop-up museum en een huis-aan-huiskrant te realiseren om het verhaal van ‘Tante Truus’ duurzaam te vertellen. De gemeente Alkmaar en de Historische Vereniging Alkmaar werkten samen toe naar de dag van de onthulling: 21 april 2020, de geboortedag van Truus Wijsmuller-Meijer. Helaas heeft dit als gevolg van de corona-crisis (natuurlijk) geen doorgang kunnen vinden.

Op de Gewelfde Stenenbrug is nu het standbeeld geplaatst voor de geboren Alkmaarse heldin Truus Wijsmuller-Meijer. Woensdag 1 juli bracht burgemeester Piet Bruinooge met een klein gezelschap, onder wie de beeldhouwers Lea Wijnhoven en Annet Terberg, er het eerste officiële bezoek. Eigenlijk zou het beeld al in april geplaatst worden en was een ceremoniële onthulling gepland op Truus’ geboortedag, 21 april, als speciaal gebaar in dit herdenkingsjaar ‘75 jaar Vrijheid’. Vanwege de coronamaatregelen werden de plannen uitgesteld, maar uiteindelijk is besloten niet langer te wachten en het beeld te onthullen zonder publiek.

 

Piet Bruinooge sprak van een nieuwe traditie

en sloot af met de woorden: “We’ll meet again”, terwijl op de achtergrond dit lied van Vera Lynn gespeeld werd op het carillon in de Waagtoren. Sprekers waren ook o.a. Leen Spaans (werkgroep Tante Truus namens de Historische Vereniging Alkmaar), Lody van der Kamp (rabbijn) en Annet ter Berg (beeldhouwer). Later sprak ook voorzitter Carol Korringa voor de (overige) betrokkenen van de HVA-werkgroep, Paul Schulten (Kunstwacht) en Bob Heusy (Samba). Joris Brussel als stadsdichter en ook Anneke Goddijn van het Dichtersgilde droegen een fraai gedicht voor; lees hier: Gedicht voor Truus Wijsmuller – Anneke Goddijn

 

We plaatsten het beeld nu

en hopen op een nieuwe kans voor een feestelijk eerbetoon op 21 april 2021, de geboortedag van Truus, met een passend en feestelijk ontvangst in de Grote Kerk, gasten uit binnen- en buitenland, enkele nog levenden van de Kindertransporten van 1938-1940, de beeldhouwsters Annet Terberg-Pompe en Lea Wijnhoven, en vele anderen. En inclusief de uitgave van een huis-aan-huis krant, een educatief programma en een pop-up museum.

Meer informatie vindt u ook op de website Tante Truus is hier!

Video boven: met dank aan Alkmaar Centraal.

Er is dit jaar veel aandacht voor Truus Wijsmuller.

Eerder dit jaar, op 8 maart, is in Amsterdam de documentairefilm gepresenteerd Truus’ Children, waarin overlevenden van de Kindertransporten aan het woord komen. Deze is op zondagavond 3 mei door de NPO uitgezonden. Ook werd op 21 januari de Nederlandstalige versie van het boek De laatste trein naar vrijheid van de Amerikaanse schrijfster Meg Waite Clayton gepresenteerd, een historische roman waarin wordt verteld hoe Truus in 1938 het eerste Kindertransport van Wenen naar Londen organiseerde. De Kristallnacht van 9-10 november 1938 en alle gevolgen daarvan beleef je in dit boek door de ogen van drie kinderen. Truus vertelde overigens zelf ook over deze aangrijpende geschiedenis in haar biografie “Geen tijd voor tranen” uit 1961/1963. Dat boek is niet meer te koop. Daarom is hier de digitale versie te vinden. In Sara, het meisje dat op transport ging, lees je hoe het de kinderen verging in hun nieuwe omgeving in Engeland. Ook in deze roman speelt Truus een belangrijke rol.


Een gewone vrouw eigenlijk

Truus Meijer wordt geboren in Alkmaar aan de Mient als eerste kind in het gezin Meijer. Haar vader, Jacob Meijer, heeft een drogisterij annex apotheek; haar moeder, Bertha Hendrika Boer werkt als zelfstandig modiste. Truus herinnert zich dat haar ouders haar leerden, om altijd als het nodig is op te komen voor de mensen die het meest verdrukt zijn. En daarom is zij, naar eigen zeggen, van huis uit gewend om op te komen voor mensen die het verdienen en nodig hebben. Haar ouders voegen de daad bij het woord door bijvoorbeeld rond 1918 een Duitse jongen in huis op te nemen. Enkele dagen na Kristallnacht (november 1938) reist ze naar de Nederlands-Duitse grens om te zien wat zich daar afspeelt. De Britse regering besluit dan om Joodse kinderen tot 17 jaar uit nazi-gebied op te nemen.

 

Een zekere Eichmann

Begin december bereikt Wijsmuller vanuit een Londens hulpcomité het verzoek naar Wenen te gaan om er een zekere Eichmann, toen hoofd van de emigratie-afdeling, te vragen om kinderen naar Engeland te laten reizen. Eichmann snauwt haar – een vrouw – eerst af, maar Wijsmuller treedt hem onverschrokken tegemoet. Hij denkt haar voor een onmogelijke opgave te stellen door toestemming te geven om binnen vijf dagen met 600 kinderen af te reizen. Het lukt Wijsmuller echter het voor elkaar te krijgen; op zaterdag 10 december vertrekt een trein met 600 Joodse kinderen van Wenen naar Nederland. Tussen december 1938 en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in september 1939 organiseert Wijsmuller meerdere keren per week kindertransporten vanuit nazi-gebied; meestal naar Engeland, maar ook naar Nederland en later naar België en Frankrijk. Bij elke reis gaan er zo’n 150 kinderen mee.

 

Truus Wijsmuller redt 10.000 kinderen

Uiteindelijk redt Truus met hulp van Joodse, Engels en Nederlandse organisaties 10.000 kinderen uit Duitsland, Oostenrijk, Polen en Tsjechië. Via Hoek van Holland gingen ze naar Engeland. Vandaar uit naar andere veilige landen in de wereld. Velen kwamen er in de Verenigde Staten en later in Israël terecht. Haar indrukwekkende verhaal en de redding van de 10.000 kinderen uit handen van de nazi’s vraagt erom ‘Tante Truus’, zoals de kinderen haar noemden, ook in haar geboortestad Alkmaar te eren. In een nieuwe wijk op Overstad is trouwens inmiddels een straat naar Truus Wijsmuller vernoemd, maar een beeld in het drukste deel van de stad zal mensen doen beseffen wie ze was.

 

Annet Terberg en Lea Wijnhoven

Door de beeldhouwsters Annet Terberg en Lea Wijnhoven uit IJsselstein en Niewegein is de afgelopen jaren hard aan het beeld gewerkt. Zij werkten eerst aan een basis in klei met een hoogte van ca. 70 cm. Via moderne laserprint-technieken werd het beeld in kunststof vergroot naar 220 cm. Tenslotte werd het in brons gegoten door de bronsgieterij van Hans Steylaert. Het resultaat is meer dan levensgroot, zodat we Truus in de ogen kunnen kijken en de blikken van de kinderen kunnen zien. Het komt bij de Mient te staan, op de Gewelfde Stenen Brug, vlakbij het geboortehuis van Truus (Mient nr 14).

Last update: rm – 6 7 2020

Verder