Naast de Grote Kerk stond ooit een groot gebouwencomplex van het soort waar je niet wilde zijn. Het ‘Huis van verbetering en opvoeding’, later omgedoopt tot ‘Rijksopvoedingsgesticht’, moest van het rechte pad afgedwaalde jongens opvoeden tot nette arbeiders. Het begon met goede bedoelingen, maar die verhinderden niet dat de praktijk later erg tegenviel. ‘Het systeem van de ijzeren vuist’ bezorgde vele jongens een harde en trieste tijd in Alkmaar.
‘Jan Dirks, oud 12 jaren, zonder beroep, geboren en wonende te Amsterdam, bij vonnis van genoemde Rechtbank van den 5 Mei 1880, [is] vrijgesproken van het hem ten laste gelegde feit van eenvoudigen diefstal door twee personen, beneden de leeftijd van zestien jaar, samen en in vereeniging gepleegd, zonder oordeel des onderscheids, met bevel dat hij zal worden gebracht naar een verbeterhuis, tot en met zijn achttienden jaar.’ Aldus het vonnis van de rechtbank in Amsterdam. De twaalfjarige Jan Dirks werd vrijgesproken van diefstal, maar kon evengoed de komende zes jaar gedwongen doorbrengen in het ‘Huis van verbetering en opvoeding’ in Alkmaar.
Tussen 1857 en 1922 werden hier jongens heropgevoed tot brave mannen die ‘op het rechte pad bleven.’ In 1886, toevallig het jaar waarin Jan weer vrij kwam, veranderde de naam naar ‘Rijksopvoedingsgesticht’. Duizenden kinderen passeerden in de loop van vijfenzestig jaar de poorten van het gesticht.
Vaak was het gesticht overvol, een ‘pakhuis van jongens’ noemde men het ook wel. In 1884 zaten er 240 jongens in, terwijl er maar plaats was voor 200. In 1922 werd het gesticht dan ook opgeheven.
Het héle verhaal van Martin Deinum lezen? Zie de komende Oud Alkmaar die begin september weer bij elk HVA-lid op de mat ligt.
Nog geen lid? Word lid van de HVA voor slechts € 25,- en ontvang Oud Alkmaar 3x per jaar!