Alkmaar in 1018?

Wat stelde Alkmaar duizend jaar geleden voor? Een paar boerenhuizen op een uitloper van de duinen, enkele stuks vee, een zandweg naar het zuiden, een moerassige omgeving, de dreiging van overstroming nooit ver weg. Het houten kerkje was een dependance van de kerk van Heiloo. De beschaving begon bij het klooster van Hallem, zoals Egmond toen heette. Daar was sinds 950 een vrouwenklooster, bestuurd vanuit Gent. Nou ja, beschaving. De nonnen kregen niet de kans om een ‘christelijk leven’ te leiden, vermelden de bronnen. Graaf Dirk II maakte er daarom maar een mannenklooster van, dat wij kennen als de Benedictijnse St. Adelbertabdij. De monniken werden namelijk wèl met rust gelaten, waar de nonnen vaak werden belaagd door beluste boerenkinkels uit de regio. #metoo in de middeleeuwen, zeg maar.

1018 was een belangrijk jaar voor het gewest, dat toen nog als Westfrisia werd aangeduid. Het omvatte Zuid- en Noordholland. De grootste haven in de buurt was Tiel. De enige plek, die zich ‘stad’ kon noemen was Nijmegen met zijn Romeinse oorsprong. Alkmaar was een vlek in een zompig ontoegankelijk gebied. Bij Vlaardingen werd in 1018 één van de talloze ridderoorlogen uitgevochten. Graaf Dirk III verschanste zich er in zijn primitieve burcht. De keizer, Karel de Eenvoudige, viel hem vanuit Tiel aan, met hulp van de bisschop van Utrecht en de hertog van Lotharingen. Dirk III leek teveel macht te krijgen en moest een kopje kleiner worden gemaakt. Maar het liep anders. Het handjevol ongeregeld van de jonge Hollandse graaf verraste het grote leger van de keizer, moordde het vrijwel uit. De betekenis overzag men niet. Maar in feite werd Holland geboren. Een zelfstandig gewest onder een sterke graaf. Dirk III kon zich na de veldslag wijden aan de ontwikkeling van zijn graafschap. Hij pakte de afwatering van de veenmoerassen aan. Vanuit Medemblik in het noorden en vanuit Egmond in het westen werd het land geschikt gemaakt voor akkerbouw en veeteelt. De welvaart die snel kwam trok nieuwe bewoners aan van heinde en ver. Onze streek en ons centraal gelegen Alkmaar maakten een stormachtige ontwikkeling door. Ook voor Alkmaar bleek de slag bij Vlaardingen in 1018 cruciaal. Onze vrijheid, onafhankelijkheid en welvaart vonden er hun bakermat. In Vlaardingen is onlangs 1000 jaar Holland uiteraard uitbundig gevierd. 500 jaar Grote Kerk zal ons hebben afgeleid. Alkmaar 1000 jaar in Holland is te bijzonder om er niet bij stil te staan.