Alkmaars visitekaartje?

‘Barbertje moet hangen!’. Kent u dat gezegde? We ontlenen het aan een verhaal van Multatuli, onze beroemdste schrijver uit de 19e eeuw. Zijn fameuze ‘Max Havelaar’ (1860) begint met een treurig verhaaltje: een rechter wil de moordenaar van Barbertje, een oude vrouw, veroordelen. Maar tijdens de rechtszaak komt Barbertje kerngezond naar binnen. Toch wordt de man veroordeeld. Later, in het spraakgebruik, verwarde men de naam van Barbertje met die van de ‘moordenaar’. Het gezegde staat dan voor zoiets als ‘iemand moet de schuld krijgen, of ie het nu gedaan heeft of niet’. In Alkmaar zijn alle meeuwen ‘Barbertje’. Deze mooie grote vogels doen niets anders dan alle dieren: er voor zorgen, dat de maag gevuld wordt. Het zijn de slordige, gemakzuchtige stadgenoten, die het de meeuwen makkelijk maken en van Alkmaar een luilekkerland voor de zeevogels maken. Vuilnis wordt te vroeg buiten gezet. Vis- en vleesresten worden niet apart ingepakt. Trekt meeuwen aan. De gemeente ziet er onvoldoende op toe. En dan wordt veel nieuwbouw ook nog eens uitgevoerd met platte daken zonder preventiemiddelen tegen meeuwen. Steeds meer plekken om meeuwennesten te bouwen dus. Alkmaar koos voor een dure oplossing met ondergrondse afvalcontainers. Slordige, gemakzuchtige stadgenoten zullen er ‘zwerfvuil’ bij gaan plaatsen, affiches opplakken. Hoe dichter bij de horeca, hoe erger het wordt. De gemeente handhaaft niet. De meeuwen blijven dus komen. Tot zover is het draaglijk. Dwaas, maar draaglijk.

Wij maakten ons zorgen om de plekken waar die containers komen te staan en gaven de gemeente een dringend advies: niet voor de gevels van de beroemdste monumenten, goede samenwerking met Monumentenzorg en Archeologie. Want er worden enorme gaten gemaakt met grove machines, dwars door alle historische archeologische lagen heen. We boden aan samen uit te zoeken wat de minst kwetsbare plekken in de stad waren, maar er was geen behoefte aan onze hulp. Ja, we mochten meepraten over de vorm en de kleur van de afvalcontainers met een externe adviseur, die niet in Alkmaar woont.

En zo kon het dus gebeuren, dat voor de gevel van het juweel van onze monumenten, de Grote St. Laurenskerk, in de oudste grond van onze stad, brutaalweg zo’n vuilcontainer werd geplaatst. En er komt er nog één. Geliefd toeristisch fotogeniek plekje van de stad. De kostbare afvaloplossing verfraait ook nog de gevels van de Kapelkerk en De Waag. Dat is Alkmaar: trotse monumentenstad. Dit is het visitekaartje. Chapeau!, maar niet heus…