Oopjen Coppit

Alkmaarse Mona Lisa?

De puissant rijke Oopjen Coppit blijkt in Alkmaar te hebben gewoond, kort na 1674 tot haar dood in 1689. Ze werd begraven in de Grote Kerk. Het beroemde schilderij van Rembrandt met Oopjen ten voeten uit week tijdens haar leven niet van haar zijde. Zij woonde aan het begin van de Langestraat, in een statig pand naast Huize De Dieu. Het huis is er niet meer. Na de afbraak bouwde Kropholler hier Het Hooge Huys. Aan het eind van de achttiende eeuw, in 1798, was de herinnering aan Oopjen zo vervaagd, of was de stijl van Rembrandt inmiddels zo uit de mode, dat haar nazaten van de familie Daey het zonder al te veel scrupules van de hand deden. Het schilderij waarvoor de massa’s sinds kort staan te dringen in het Rijksmuseum was dus lange tijd in het hart van onze stad te zien. Bijna een eeuw later volgt op het vertrek uit de familie en uit de stad het vertrek uit het land. In 1877 wordt het schilderij gekocht door baron De Rothschild. Rembrandt was opnieuw in de mode. De verhuizing van Oopjens schilderij naar Parijs ging ons aan het hart. De media van die dagen spraken er met gevoelens van grote spijt over. En nu is ze dus terug, verwaarloosd, toe aan restauratie, waar ze in het Rijksmuseum wel raad mee weten.

Waardoor kwam Oopjen, de echte, destijds in Alkmaar terecht? ‘Opina’ zou ze officieel hebben geheten, ‘Oopjen’ was dan wellicht haar koosnaam. De weduwe Oopjen huwde na het overlijden van haar jong gestorven echtgenoot, handelaar en bonvivant Marten Soolmans (die van het bijbehorende mansportret) met de zeeofficier Maerten Daey. Daardoor kwam ze in de Noordkop terecht, Den Helder, Maartenszee en tenslotte Alkmaar, bij haar zoon Hendrick uit het tweede huwelijk. Stel dat we toen al een Stedelijk Museum hadden gehad dan was er een kans geweest, dat Oopjens konterfeitsel de stad nimmer had verlaten. Maar het idee dat dit plotseling wereldberoemde portret vele jaren een veilige haven vond in onze stad is ook al een glimlach van historisch besef waard. In Parijs denkt men dat Alkmaar een buitenwijk van Amsterdam is. Halfuurtje met de ‘NS-metro’ en je bent er immers. Wie ter voorbereiding nog veel meer interessants wil weten over onze Oopjen, -de ‘Mona Lisa van Alkmaar’ zeg maar-, vindt op onze website twee boeiende artikelen van Harry de Raad van het Regionaal Archief.

Meer informatie over Oopjen en Alkmaar vindt u hier en hier, in twee artikelen van Harry de raad, Regionaal Archief.

portret-van-maerten-soolmans-bron-rembrandt-van-rijk-prive2809a-collectie

portret-van-oopjen-coppit-bron-rembrandt-van-rijn-prive2809a-collectie