Alkmaarse sprookjes

“En hier komen we langs het Ritsevoort bij het Hofje van Margareta Splinter. Dat was een mooie Alkmaarse, die rijk werd als prostitué. Uit schuldgevoel liet ze een hofje bouwen voor de allerarmsten.” Wat is dat nou? We vingen zoiets op van een rondvaartbootgids. In drie talen. Mooie sappige moraal wel. Maar er klopt niets van. De zeventiende eeuwse Margareta was een rijke, eerzame, vrome, kinderloze weduwe, die iets moois met haar vermogen wilde doen. Ze besloot een hofje te laten bouwen na haar dood. In het Ritsenvoort in haar eigen woonhuis, na uitbreiding geschikt voor acht bewoonsters. Eerst bestemd voor haar verarmde tantes en nichten, die fatsoenlijk moesten wonen. Anders kreeg je maar geklets over de familie. Wellicht kwamen er ook oud-personeelsleden wonen en familie van de regenten. Later mochten er ook andere dames komen. ‘Dames’, want voor het gewone pleps bleef de hofjesdeur dicht. Dus van goede komaf, fatsoenlijk levend, met goede manieren en niet helemààl straatarm. Zo’n hofje laten bouwen leverde ook ‘heavenmiles’ op, eerste-rang-plekje-in-de-hemel, zeg maar. Zo dachten onze voorouders nu eenmaal.

We voeren zelf maar ’s mee met de rondvaartboot. We hoorden meer, waarbij we onze wenkbrauwspieren konden trainen. Maar we hoorden ook dingen niet. Interessante panden werden overgeslagen. Voorbeeld. Op de Oudegracht wèl de voormalige meisjesschool: “Één van de zeldzame drielinggevels in Europa”. Maar een paar huizen verderop niet, dat hier het zenuwcentrum was van de zwaarste oorlog, die in ons gebied is uitgevochten, die van 1799, de Hollanders en de Fransen tegen de Britten en de Russen. Misschien interesseert het de gemiddelde toerist ook helemaal niks, geïntimideerd als hij is door de lage bruggen en de hele rondvaart lang griezelt van een Alkmaarse brugonthoofding. Wellicht kan de sympathieke student-gids volstaan met in drie talen te vermelden, dat er over zoveel meter weer een lage brug komt.

Oké, niet mopperen, maar opperen. Misschien moeten we eens aanbieden, dat wij de gewaardeerde rondvaartbootgidsen desgevraagd voorzien van correcte, up-to-date teksten over de stadsgeschiedenis en de stadsontwikkeling. Kans bestaat, dat ook een nieuw verhaal de voor zijn hoofd benauwde toerist geen zier kan schelen. Maar voor de Alkmaarder met een beetje verstand van zaken en liefde voor de stadsgeschiedenis wordt het dan een stuk veiliger op de wegen langs de rondvaartroute. Hoef je niet meer van schrik van je fiets te vallen: “Margareta Splinter, de rijk geworden publieke vrouw???” Geen sprookjes vertellen dus over Alkmaar.