“Boeren, burgers en buitenlui”…in Alkmaar

Toen wij in de jaren tachtig van Amsterdam naar Alkmaar trokken reageerden onze pubers misprijzend met: ”We gaan naar de boeren”. Maar al snel voelden wij ons hier welkome burgers. En de voortreffelijke scholen, Murmellius en Jan Arentsz, lieten onze kinderen zich meteen thuis voelen. ‘Buitenlui’ was er gauw af.  Het onderscheid boeren, burgers en buitenlui is al lang niet relevant meer. De uitdrukking verwijst naar een tijd dat stad en platteland nog gescheiden waren. Vreemdelingen waren ‘buitenlui’, die slechts na controle de stadspoorten mochten passeren en eenmaal binnen veel minder rechten hadden dan de poorters van de stad.

Open Monumentendag heeft dit jaar als thema deze oude uitdrukking meegekregen. “Boeren, burgers en buitenlui!” riep in een ver verleden de stadsomroeper, als hij om aandacht vroeg voor de mededelingen van het stadsbestuur. Tot ver in de negentiende eeuw zal niemand die aanspreekvorm bijzonder hebben gevonden. Daarna werd het anderhalve eeuw “Dames en heren”. In een gender-neutrale toekomst schijnt het “Beste mensen” te moeten worden. Tenminste, dat roept de NS als braafste jongetje van de klas. Als er voor de ‘beste mensen’ dan ook maar weer toiletten komen in de stoptrein. Anders liever ‘gestreste mensen’, om eerlijk te benoemen wat je aanricht zonder beschaafd sanitair.

Maar ter zake! Wij vroegen fotografen en kunstenaars zich te laten inspireren door dit thema. Het resultaat van hun werk willen we u graag deze week, iedere middag, tonen in de Kapelkerk aan de Laat. Contrasten tussen het leven in de stad van een eeuw geleden en die van nu komen in beeld. En wat je op het land kunt vinden als je als burger leert kijken als boeren en  buitenlui.

Heel nadrukkelijk verbonden met die vroegere tijd van de ‘buitenlui’ is de vraag hoe te overnachten. Zoals er nu welhaast in iedere straat een bed&breakfast-adres te vinden is kende men in het Alkmaar van een eeuw geleden nog tientallen logementen. Er waren chique adressen voor de welgestelden en armetierige volkslogementen. Bij onze overgrootouders waren ze nog een begrip: De Gekroonde Toelast, De Vergulde Valk, De Vier Staten, De Hollandse Tuyn, De Witte Ster, De Burg, Vollenhove, Gerlings, Bregman, De Wijnberg. Om me tot tien logementen te beperken die alle verdwenen zijn. Prachtige verhalen zijn er over te vertellen. Wilt u er van meegenieten, wandel dan met ons mee op zondag 10 september, start 14.00 uur. Zie hvalkmaar.nl voor alle details.