Cultuur in Alkmaar aan de ketting?

Na de highheelsrun, zondagmiddag in de zon op het Canadaplein, wachtte er achter mijn rug, achter de ramen van de bibliotheek, nog een ander spektakel. Er stonden 80 stoelen klaar voor heel andere fijnproevers. Een ‘concertlezing’ over ‘Baltische Zielen’, door schrijver Jan Brokken, violiste Ursula Schoch (concertmeester van het Koninklijk Concertgebouw Orkest) en pianist Marcel Worms. Gratis nog wel! Van de heerlijk dwaze vrij-en-blijheid van de hogehakkenparade kwam ik zo maar in de andere wereld van de smartelijke onderdrukking van de Baltische staten, Estland, Letland en Litouwen. Hoe in 1939 het duivelse pact van Hitler en Stalin het lot van deze landen bezegelde. Over de gedwongen verhuizing van de Baltische Duitsers, dan de deportatie en het vermoorden van de Baltische Joden, dan de tocht naar Siberië van talloze slachtoffers van het communisme. Hoe later de bevrijding werd gevierd in 1991 en deze landen hun zelfstandigheid herwonnen. Aangrijpende persoonlijke verhalen, opgetekend door schrijver Jan Brokken, goed gekozen prachtig uitgevoerde muziek van grote Baltische componisten onder wie Arvo Pärt en George Gershwin (van oorsprong ook Baltisch!). Ze bezorgden de volle zaal van de bieb kippenvel van ontroering. Hoe contrastrijk kon de cultuur op en aan het plein deze zonnige middag zijn. Ik had zicht op de Grote Kerk en bedacht me hoe bijzonder het is, dat juist hier de bibliotheek staat. Met deze concertlezing werd de boekenweek ingeluid (thema ‘Reizen – Ondertussen ergens anders’), die eigenlijk pas zaterdag a.s. begint. Boeken en dit plein ! Wie zouden er weten, dat Alkmaars eerste bibliotheek aan de andere kant van de kerk lag, boven de ingang. Dan hebben we het over het eind van de vijftiende, begin zestiende eeuw, toen òns land net zijn zelfstandigheid had bevochten. Onze voorouders spraken van de ‘Librije’ (van Liber=boek). Even lenen via een app of met een pasje was er toen niet bij. De kostbare boeken lagen aan de ketting, letterlijk. Als je ze wilde lezen moest je naar die kamer boven dat kerkportaal. De meeste werken waren geleerde Latijnse verhandelingen over filosofie of het geloof. Uiteindelijk kwam deze bijzondere collectie in het bezit van het Regionaal Archief. Een professor van de Universiteit van Amsterdam werkt al sinds 2006 met zijn studenten aan een overzicht van de ‘Alkmaarse Librije’. Hij wil laten zien hoe bijzonder die boeken er uit zagen. Hopelijk is zijn boek straks te leen in de nieuwe bieb, zonder ketting.