Het troosten van gevangenen | Het zevende Werk van Barmhartigheid | 26 2 2021

De Zeven Werken der Barmhartigheid van de 'onbekende Alkmaarse meester' is een fantastisch en beroemd stuk dat je in het Rijksmuseum Amsterdam kunt bewonderen. De boodschap van het stuk vertelt in zeven delen is opvallend actueel in deze corona-tijd. Netty Bleichrodt-Vergter van de Historische Vereniging Alkmaar vertelt waarom.

Die gevangen verlost met caritaten
Het comt hier nae zÿder zielen te baten

Van half maart tot half juni 2020 mochten gedetineerden geen bezoek ontvangen. Je zou verwachten dat na drie maanden alle tafeltjes tijdens het bezoekuur weer gevuld zouden zijn. Dat bleek niet het geval. Gevangenen kregen de keus: of een uur per week, aan een tafel met plexiglas ertussen, één bezoeker ontvangen, of een uur videobellen Het bleek dat het laatste bijzonder populair geworden was.

Je kan bijvoorbeeld met het hele gezin tegelijkertijd praten; ook met familie in het buitenland. Je kan ook even buiten de gevangenis rondkijken, vertelt één van de gevangenen in een interview. Al die mogelijkheden bestonden vijf eeuwen geleden niet. Toch werd de bevolking in 1504 ook opgedragen, de gevangen met caritaten (naastenliefde) te verlossen. Dat is te zien in het laatste, zevende tafereel. De weldoener op de voorgrond haalt geld uit zijn tas, mogelijk om één of meerdere gevangenen los te kopen, of om te doneren voor de verzorging in de gevangenis.

Voor de poort van het gebouw is een man aan zijn polsen opgehangen. Andere gevangenen zitten geketend of achter de tralies, Rechts daarvan staat Christus met in zijn linkerhand de wereldbol met kruis, terwijl hij met zijn rechter hand een zegenend gebaar maakt. Het zijn misschien extra zondige mensen, maar ook deze hebben allemaal het recht om gehoord en geholpen te worden.

Het was vroeger niet beter, of slechter, maar anders. Laten we die mooie belangrijke beelden van Alkmaar behouden. Ook de beelden van De Zeven Werken van Barmhartigheid. Het zal niet direct mogelijk zijn om het originele paneel terug te halen of te kopen, maar laten we nadenken over alle andere mogelijkheden.

Door het naleven en uitvoeren van De Zeven Werken van Barmhartigheid kon je eeuwen lang rekenen op een plaats in de hemel. Maar stel dat die hemel niet bestaat? Wat dan? Een mogelijk antwoord is ons 40 jaar geleden toegespeeld.

Luister het hier.

Netty Bleichrodt-Vegter