Alkmaar-Oudegracht_218

De Vrijheid van Alkmaar

Als je in vrijheid bent geboren en opgegroeid, dan lijkt dàt de vanzelfsprekende manier van leven. Dat dit bepaald niet voor alle mensen geldt wordt deze weken duidelijk zichtbaar in Alkmaar als er grote groepen vluchtelingen neerstrijken in ons voormalig belastingkantoor aan de Robonsbosweg. Zij verlieten huis en haard in de hoop hier veiligheid en nieuw geluk te vinden. Er moet dan een rijstebrijberg van ambtelijke regels overwonnen worden. Maar er zijn ook initiatieven van hulp en begrip. Om te beginnen vanuit onze gemeente. Laten we hopen dat de voorbereiding voor de ontvangst goed was en dat toestanden als de recente hongerstaking in Heerhugowaard onze stad bespaard blijven. Vrijheid went snel. Het ons vertrouwde demonstratierecht en de vrijheid van meningsuiting, sterke symbolen van onze verworven vrijheid, mogen immers ook door de hier ontvangen vluchtelingen gebruikt worden.

Om de vrijheid bijzonder te blijven beleven herdenken we. We vierden een week geleden op 5 mei de bevrijding van Alkmaar in 1945. Jaarlijks herdenken we op 8 oktober de Alkmaarse bevrijding van 1573. Bijzonder genoeg kent de Alkmaarse geschiedenis nòg een ‘bevrijding’, maar die is veel minder bekend. Die van 8 oktober 1799. Sinds 1795 heette ons land Bataafse Republiek, eigenlijk een Franse satelliet. We raakten betrokken bij de oorlog van Frankrijk tegen Engeland. In 1799 probeerden Engelse troepen, gesteund door een Russisch leger, die oorlog in ons duingebied uit te vechten. Alkmaar werd als grootste stad in de regio meteen garnizoensstad voor de Fransen. Zal niet makkelijk zijn geweest voor onze bevolking, want de duizenden soldaten moesten gehuisvest worden. En die lieten zich niet gedwee ontvangen. De kaasmarkt kwam stil te liggen, er werd niet verdiend. Maar Alkmaar viel in handen van de Engelsen. De ‘Franse vrijheidsboom’ voor het stadhuis werd op 3 oktober omgehakt. Een paar dagen later sloegen de Fransen echter terug. Op 8 oktober trokken ze de stad weer in. Tien dagen later volgde een wapenstilstand, waarmee de zwaarste strijd hier sinds 1573 voorbij  was.  De Fransen waren zo trots op hun overwinning, dat ‘Alkmaer’ in marmer werd gebeiteld op de Parijse Arc de Triomphe.

De hoge legerofficieren van de Fransen en de Britten vorderden het mooiste huis van de stad voor hun generale staf: Maison Groen, zoals het toen heette, aan de Oudegracht. Dat die mooie verstilde gracht ooit een decor was voor de strijd tussen de wereldmachten valt nu moeilijk voor te stellen.