Eén, twee, drie…veel

In 1781 moesten tijdens de diensten in de Grote Kerk de deuren worden opengezet wegens de ondraaglijke stank. Het kostte destijds een paar centen om in de Grote Kerk te worden begraven, maar dan werd je ook vanzelf een ‘rijke stinkerd’. In september 1829 vond er de laatste begrafenis plaats. Daarna moest men naar de nieuwe algemene begraafplaats buiten de stad, aan de westkant van de Hout. Napoleon had al tijdens het Franse bewind het begraven in de stad verboden. Het moest maar eens uit zijn met al die epidemieën, die de steden teisterden. Het inzicht drong door, dat die ziektes te maken hadden met de lijkbezorging binnen de benauwde stadsgrenzen. Maar niemand trok zich wat aan van Napoleons bevel. Koning Willem I moest dertig jaar later ook nog eens met zijn vuist op tafel slaan. En toen mocht de bekende tuinarchitect Zocher een moderne begraafplaats ontwerpen. Het werd er één met een paradijselijke tuin achter een Grieks-Romeins tempelachtig poortgebouw. De ruim opgezette begraafplaats is nog een paar keer veranderd en uitgebreid. Maar de oorspronkelijke opzet achter de entree en rond de vijver is nog herkenbaar. Als u binnenkomt en het linker pad neemt komt u langs de drie Britse oorlogsgraven, twee vliegeniers van de RAF en een zeeman. Mijn oog viel op de tekst van de jonge zeeman: “Altijd in onze gedachten, met liefhebbende en trotse herinneringen van mama, Jerry, Rena, Jan & Ronnie”. Vertaald dan. Op de foto ziet u het origineel. Daar moest Mrs. Allenby het mee doen, trotse herinneringen. Wat een smart zal er achter deze oude gebeitelde letters schuilen. En achter die van de beide andere oorlogsgraven. En achter de zeven namen van Hollandse militairen op de RK-begraafplaats Sinte Barbara aan de zuidwestkant van de Hout. En achter de vijf namen bij het Alkmaarse oorlogsmonument aan de Harddraverslaan. En achter de drie namen van omgekomen spoorweglieden op de koperen plaat in de hal van het stationsgebouw. En achter de zes namen van de bomslachtoffers van het Zeglis.

Op de muur van de gerestaureerde synagoge in de Hofstraat is een informatiebord van de ANWB geplaatst. Er wordt verteld, dat er ‘veel’ Joodse Alkmaarders werden afgevoerd naar de concentratiekampen en dat er maar ‘weinig’ terugkwamen. Hoe veel ? Hoe weinig ? Mogen we dat niet weten ? 140 tot 150, vrijwel niemand kwam terug. De namen zijn te lezen in de synagoge. Onpeilbare smart.