En garde! In Alkmaar…

Buiten Alkmaar is ons feest van 8 oktober niet zo bekend. In onze stad zelf neemt de populariteit almaar toe. Dat is de verdienste van de 8 Octobervereniging en haar vrijwilligers. Eén keer per jaar een echt volksfeest, voor het volk en door het volk. Dat is de mooiste manier om de heldhaftigheid van onze voorouders van 1573 te gedenken.

Linke vraag! Begon de Victorie eigenlijk wel in Alkmaar? Was Alkmaar echt het keerpunt ten goede in de strijd tegen de Spanjaarden? Dat valt te bezien. In moreel opzicht zeker. Het weerstaan van het onverslaanbaar geachte leger van Alva en zijn ervaren officieren was een sensatie. Maar militair-strategisch stelde het veel minder voor. Het Spaanse leger vertrok immers zonder grote verliezen en bleef intact. Het eigenlijke doel van de strafexpeditie na de val van Haarlem was Hoorn, Enkhuizen en Medemblik, broeinesten van Sonoy en zijn Watergeuzen. Alkmaar zou onderweg ‘meegenomen’ worden. Kort na Alkmaars Victorie versloegen de Watergeuzen op 11 oktober de grote oorlogsvloot van Alva op de rede van Hoorn. De helft van de machtige vloot werd tot zinken gebracht. De Spaanse bevelhebber Bossu, tevens de officiële stadhouder van Holland en Zeeland, werd gevangengenomen. De bescherming van het Spaansgezinde Amsterdam vanaf het water ging daardoor verloren. Niet alleen was dàt militair-strategisch een enorm debacle, ook financieel was het een ramp. Bovendien, de soldij van de militairen bestond voor een groot deel uit oorlogsbuit. Alkmaar leverde al niks op. De verdiensten van de oorlogsvloot waren nu ook verdampt. Op 23 oktober kwamen maar liefst 2000 woedende marinemanschappen bij Alva in Amsterdam verhaal halen. Hij vluchtte bankroet op 29 oktober de stad uit, terug naar Spanje. In Hoorn vertelden ze dus dat de gewonnen zeeslag het echte keerpunt was. Ook Enkhuizen claimde die eer, al een jaar eerder in 1572. Hoe dat zit gaat verteld worden tijdens onze lezing op 7 november. Door een historicus uit Enkhuizen uiteraard.

Een echo van het wapengekletter van die tijd, waarin behalve met musketten en kanonnen stevig gevochten werd met het blanke wapen, horen we het komend weekend terug in de internationale schermwedstrijden van de Victory Trophy in de Meent. De Alkmaarse vereniging Holland Schermen ontvangt specialisten op floret en sabel. Of wij van de Historische Vereniging een expositie over Alkmaars Victorie bij de schermzalen wilden inrichten. Tuurlijk waren we daar voor te porren. En zonder greintje twijfel aan Alkmaars glorie…