“Flirten met historische kitsch vol sabelgekletter”?

In 1963 moest 150 jaar Koninkrijk herdacht worden. Carel Briels, de “Napoleon van het theaterspektakel”, ging in Nijmegen de Slag bij Waterloo naspelen en beloofde 160.000 toeschouwers. Het werd het ‘debacle van Nijmegen’. Mede door de kritiek van Prinses Beatrix, die het koninkrijk liever wilde vermaken met de toekomst van een verenigd Europa, dan met een geschiedenisverhaal uit de schoolboeken. De pers was vernietigend en verweet Briels te ‘flirten met historische kitsch vol sabelgekletter’ in een verregend Nijmegen met slechts 5.000 bezoekers. Het tv-programma Andere Tijden wijdde er in 2013, bij 200 jaar koninkrijk, een prachtige uitzending aan, die nog is terug te vinden op internet. Aanbevolen!

Carel Briels, met zijn bourgondische, bombastische retoriek, werd mij in herinnering geroepen door de ronkende aankondiging van een ‘Historisch theaterspektakel over Alkmaar’. In oktober 2018 wacht ons onder de Waag, belooft het persbericht, een Victoriespektakel dat alvast getypeerd wordt met begrippen als “helden, idealen, roemrucht, groots, bloedstollend, buitengewoon èn diner-arrangementen”. Wordt het bier-met-historie-plezier? Carel Briels lijkt terug te keren, in Alkmaar, dacht ik even.

Als Historische Vereniging Alkmaar waarderen we de aandacht voor onze stadsgeschiedenis. Uiteraard, want daartoe zijn wij op aarde. Reden, waarom we ook meewerkten aan de Walk of History in de Langestraat, waarvoor we de beeldresearch deden en alle verhalen schreven. “Van te veel spektakel wankel je allicht’, roept Lucebert ons toe vanaf het stadskantoor. Wat ons betreft dus liever niet “flirten met historische kitsch vol sabelgekletter”. Spektakel is zelden goed bevriend met de waarheid. Leer ons de geschiedenis goed te begrijpen met een historisch correct beeld van de Victorie van 8 oktober 1573. Die datum zouden we immers niet kunnen herdenken zonder het eerdere heldhaftige verzet van Enkhuizen, zonder de beslissende zeeslag bij Hoorn, zonder de morele aansporing van de Alkmaarse helden Jan Arentsz en Cornelis Cooltuin. Cooltuin?? Veel aandacht was er de afgelopen tijd voor Luther. Maar dat nota bene in Duitsland de Alkmaarder Cornelis Cooltuin wordt geëerd als de ‘Vader van de Hollandse Reformatie’ is hier niet bekend. Wordt in de Grote Kerk niet verteld. Cooltuin was aanvankelijk ‘rebels’ priester in onze stad, verzette zich tegen de kerkelijke leiders en koos voor het volk. Vervolging wachtte hem. Desondanks  leidde hij Jan Arentsz op, werd predikant in verzetshaard Enkhuizen en later leider van het Hollandse verzet vanuit Emden. Over ‘helden, idealen en buitengewoon’ gesproken. Hij mag toch wel mee doen onder de Waag?