400 jaar Friedrichstadt = Holländerstadt | column van Feyko Alkema | 5 3 2021

Dit jaar is het 400 jaar geleden dat in de Duitse deelstaat Schleeswijk-Holstein Friedrichstadt gesticht is. De bijnaam van de stad, ‘Holländerstadt’, is niet toevallig. De tachtigjarige oorlog had al een vluchtelingenstroom om gang gebracht, na de synode van Dordrecht in 1618-1619 trokken remonstranten, doopsgezinden, rooms katholieken, lutheranen en joden, geloofsgemeenschappen die van de katholieke regen in de calvinistische drup waren terecht gekomen, richting Oost Friesland.

In het gebied van Emden tot Denemarken waren Hollandse dijkgraven als Jan Adriaanszoon Leeghwater uit de Rijp en Jan Claeszoon Rolweghen uit Alkmaar actief met het bedijken en inpolderen van de aanwezige kwelders. Deze dijkgraven hadden hun sporen al verdiend met het inpolderen van onder andere de Zijpe en de Beemster en gingen nu succesvol aan het werk in dienst van de hertog Friedrich III von Schleswig-Holstein-Gottdorf. Zowel Leeghwater als Rolweghen waren doopsgezind en zullen ongetwijfeld met de hertog gesproken hebben hoe Alkmaar en de Rijp tolerant omgingen met andere dan het calvinistische geloof, namelijk het toestaan in schuilkerken.

Hertog Friedrich besloot een stad in te richten voor de vluchtelingen uit de Nederlanden,  Friedrichstadt. Nu had de hertog een Nederlandse geheimraad, een soort kanselier, in dienst, de uit Brabant afkomstige Johan van den Wouwer. Deze van der Wouwer was contactpersoon met de Nederlandse dijkgraven. En zo kreeg de Alkmaarse dijkgraaf Willem van den Hove de opdracht Friedrichstadt te ontwerpen. Deze Willem was van 1617-1618 lid van de Vroedschap, het stadsbestuur van Alkmaar. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het stadsplan van Friedrichstadt een opvallende gelijkenis met dat van Alkmaar heeft. Een Marktplein aan de Middelburgwal, een binnenhaven, een eiland, een Voorburgwal en overal trapgevels aan de woningen.

Willem van den Hove keerde weer terug naar Alkmaar waar hij in 1647 overleden is en begraven in de Grote Kerk.

En burgemeester: Wel even een bloemetje aan uw collega van Friedrichstadt brengen hoor!

Feyko Alkema, HVA