Haast om te sterven in Alkmaar

Wat deed u toen u 17 was? Ik zat in de examenklas, was smoorverliefd op het meisje, dat later mijn vrouw zou worden, fotografeerde gretig met een tweedehands balgcamera, wilde een Puch, tevergeefs, had toch een goed betaald bijbaantje, maar was gek op literatuur, snuffelde op boekenmarkten en zette mijn zakgeld om in boeken en platen, dacht een tijdje dat ik bier lekker vond… en deed verder nog van alles zonder duidelijke richting, zonder beslissende keuzes, zonder levensgrote risico’s. Kortom, het beeld van een gewone, onbezorgde, naar volwassenheid groeiende jongensjeugd. Had u waarschijnlijk ook. Als u een jongen was. En anders een vergelijkbare meisjesjeugd.

Bij Fritz Conijn was dat anders. Hij goochelde geld bij elkaar voor zeemansgezinnen, achtergebleven moeders en kinderen, als de mannen op zee niet terug konden keren naar het bezette Nederland. En van het een kwam het ander. Voor hij kon beginnen aan zijn gewone, onbezorgde, naar volwassenheid groeiende jongensjeugd zat hij diep in het Noord-Hollandse verzet. Zo jong hij was werd hij gezien als een belangrijke leider van de weerstand tegen de Duitsers, moedig, volhardend.

Een vriend sprak over hem aldus: “Fritz was de ziel van de verzetsbeweging in Noord-Holland. Hij heeft daar de KP opgericht en grootgemaakt. In zijn niets ontziende wil tot het dienen van zijn land ging hij zijn makkers in de strijd voor en Fritz was voor hen alles. Hij maakte op mij soms de indruk dat hij haast had om zoveel mogelijk in zo’n kort mogelijke tijd te doen. Ik weet ook waarom: Fritz geloofde niet dat hij deze tijd zou overleven.”

Bij Koninklijk Besluit werd hem postuum het Verzetskruis 1940-1945 toegekend. In Alkmaar houdt de mooie Fritz Conijnlaan zijn naam in ere. Jongens en meisjes, vrouwen en mannen als Fritz Conijn hebben hun leven gewaagd opdat we weer in vrijheid konden leven, volgende generaties een onbezorgde jeugd konden hebben. Fritz heeft het met zijn jonge leven bekocht. Op 21-jarige leeftijd wordt hij na verraad gefusilleerd in Vught. Zijn graf is te vinden, rechts van de ingang, achter het kantoortje van de Algemene Begraafplaats aan de Westerweg. Op dinsdag 28 april komt emeritus hoogleraar geschiedenis Doeko Bosscher een lezing geven over zijn jong gestorven oom, die hij nooit gekend heeft. Hij schreef er een prachtig boek over: ‘Haast om te sterven’. Wij hebben tijd om te gedenken. (Zie onze website voor het programma van de lezing.)