Hoogvliegers in Alkmaar?

De lucht in! Op 31 december zullen vuurpijlen het weer hogerop zoeken. Terecht geldt er voor de monumentale binnenstad nu een algeheel vuurwerkverbod. Na de brand van 2015 in de Langestraat is de les geleerd. In middeleeuwse compact gebouwde binnensteden moet je niet spelen met vuur. Alkmaars centrum is zo’n stad. Hopelijk is het verbod bekend, helpen de horeca-ondernemers te handhaven en is er politie op straat. ‘Omhoog’ fascineert, de zwaartekracht verslaan, met ballonnen, vliegers, drones…en met oudjaar met vuurpijlen. Allerlei symboliek is er mee verbonden: vooral het verjagen van boze geesten. Het zijn kennelijk de jongens en jongens-gebleven-mannen die last van die geesten hebben, want meisjes en vuurwerk is een zeldzame combinatie. Macho-gedrag en elkaar overtreffen maken het vuurwerkfeestje riskant. ‘Je bent een rund als je met vuurwerk stunt’. Desondanks elk jaar weer slachtoffers. Want ook risico fascineert.

Er zijn twee bijzondere Alkmaarse jaren geweest, die niets met vuurpijlen, maar wel met hoogvliegers, stunten, risico’s en slachtoffers te maken hadden. 1910 en 1911. In beide jaren kende Alkmaar een ‘vliegweek’. Het was de pionierstijd van de luchtvaart. Jonge waaghalzen plakten van latten en doek vliegmachines in elkaar en kwamen, tegen betaling, aan het volk tonen dat ze een paar minuten in de lucht konden blijven. Bedrijfsleven en horeca maakten de happenings mogelijk. Aan de Westerweg bij de Hoevervaart zag het dagenlang zwart van de mensen. Je kon een kaart kopen, waarmee je een week lang het ‘vliegveld’ op mocht. Gratis kon ook, als je achter de Hoevervaart ging staan. Er reden extra treinen, er voeren extra packetboten om het gretige publiek uit de regio naar Alkmaar te brengen. Ook elders in het land werden zulke vliegweken georganiseerd, meestal in het voor- en najaar, als de weersomstandigheden gunstig waren. Het vliegtuig werd ter plekke gemonteerd en na afloop gedemonteerd. De vliegenier werd als een held in de stad ontvangen, op de schouders gedragen, gefêteerd met etentjes. De krantenberichten uit die tijd beschreven de sensatie minutieus. Ze zijn op onze website hvalkmaar.nl nog na te lezen. Soms ging het mis. In één van de berichten wordt gemeld, dat een jonge vliegenier er in zijn eentje voor zorgde dat de Alkmaarse ziekenzalen vol liepen. De kracht van de ontstekingsmotor en de verraderlijkheid van de wind werden nogal eens onderschat. Het publiek bleef desondanks enthousiast. Je bent een rund als je met vliegwerk stunt? Tja, dat zag men toen anders.

 

Lees hier Ons Blad, over de Vliegweek in Alkmaar in 1910, deel 1.

Lees hier Ons Blad, over de vliegweek in Alkmaar in 1910, deel 2.

Lees hier een uitvoerig artikel over de vliegweek van 1910, uit All Clear, maart 2010: Alkmaar 1910 in de ban van de vliegmachien.