Jan Boon, òòk Alkmaar!

“Wat ik er van vond, dat de boeren van Schermer-Graft-De-Rijp bang waren voor Alkmaar. Of we weten wat ze daar nodig hebben.” Eén van de vragen, die me werden gesteld in het Stedelijk Museum. Vanwege een tentoonstelling in februari over de fusie. Moet een film bij, hoe de bewoners er tegenaan kijken. U raadt het al, ik mocht weer eens voor de camera. Als het spannend wordt willen we snel nog even leren van de geschiedenis. Vandaar die uitnodiging. Nou, de geschiedenis leert ons, dat we als Alkmaarders juist redenen hebben om bang te zijn voor die ruige boeren. In de middeleeuwse literatuur lezen we over de beruchte boerenkermissen. Bij de 17e eeuwse Brederode ontmoeten we ‘bekkensnijders’, ‘katknuppelaars’ en ‘ganstrekkers’. Daarna in de 18e– en 19e eeuw tal van verhalen over struikrovers. Alleen binnen de poorten van de stad was je veilig. Daarbuiten woonde twijfelachtig volk. Inmiddels schijnt dat mee te vallen. Hoewel, De Rijp gaat prat op zijn historische ‘whale-killer’ Jan Boon (1733-1812). Straks dus ook ‘Groot-Alkmaarder’. Onze geschiedenisboekjes prentten ons vroeger in, dat we trots moesten zijn op die koene zeevaarders die hun leven waagden om de ‘zeemonsters’ te doden. We werden er rijk door. Nu denken we heel anders over de walvisvaart: hoe kunnen we voorkomen, dat de laatste soorten uitsterven. Het leert ons, dat de tijden veranderen. En daarmee ook onze kijk op de wereld. Jan Boon mag van mij zijn museum hebben in De Rijp. Bovendien, in de tijd van de zeilende walvisvaarders was er nog niet sprake van een ongelijke strijd. De jager had lang niet altijd de gelegenheid om toe te slaan. Soms won de walvis en waren er andere slachtoffers te betreuren. In onze tijd is die jacht door de walvis niet meer te winnen. Jan Boon is dus niet zo maar een Rijper held. Hij staat ook symbool voor een tijd, dat mens en dier dichter bij elkaar stonden, dan in deze industrieel-diervijandige tijd. “Het beste van stad en land” vatten onze bestuurders de aanstaande gemeentelijke fusie samen. Vermakelijk, dat juist de grootste Rijper held Jan Boon wordt geëerd als ‘het beste van de zee’. De geschiedenis van Alkmaar is altijd een op het land gericht verhaal geweest. Dat van De Rijp vele eeuwen op de aangrenzende Zuiderzee. Het zal nog wel even duren, voordat die van Alkmaar die van De Rijp goed kunnen aanvoelen. En andersom.