Je suis Alkmaar?

“Is de hamei nog op slot?” “Wie heeft de sleutel van de hamei?” Er zijn dagen, dat u het woord ‘hamei’ niet gebruikt. Dat kan in 2015 veranderen. We hebben er straks een nieuwe bij. Bij de Boombrug. Vóór die brug, uit de stad komend, lag dus vroeger de Boompoort. En voorbij de Boombrug, als je dus over de ophaalbrug was, kwam je langs de hamei. Grote hekken, die ’s avonds op slot gingen. Dan ook nog de ophaalbrug omhoog. En tenslotte de Boompoort, één van onze stadspoorten, afgegrendeld. Genoemd naar de boomstammen. Ze lagen er in het water, in het Zeglis, met kettingen aan elkaar en aan de wal bevestigd, om de schepen tegen te houden. In tijden van gevaar, of gewoon, na ‘sluitingstijd’. De stadsgrenzen werden goed bewaakt tegen ongewenst gespuis. Wat een heerlijke tijd, met die bewaakte grenzen!, denkt u wellicht na de huiveringwekkende Parijse gruweldaden van vorige week.

Wat heeft het stadsbestuur bewogen tot een kostbare restauratie van de Boomhamei? Niet een betere veiligheid, want hij gaat niet meer op slot. Zeker niet nu de stadsgrens verlegd is tot voorbij Marken-Binnen. Historisch voorbeeld van hoe het was? Maar bij het Heiligland, over het kanaal, hebben we er ook nog één. Natuurlijk vindt de Historische Vereniging het heel aardig, dat de Boomhamei zorgvuldig is nagebouwd. Maar past het bij de ernstige afwegingen in deze tijd als het gaat om uitgaven voor cultuur? Waarin de stad menigmaal moet zeggen: “Helaas geen geld voor”? Dan valt zo’n ‘frivoliteit’ als het reconstrueren van een achttiende eeuwse hamei wel op. Zou het nostalgie zijn geweest naar de tijden van vermeende veilige grenzen, die de beurs deed trekken? Zou zo maar kunnen. Het nostalgische sprookje van een ooit veilige wereld, heel kleine wereld ook, die destijds voor de Alkmaarders ophield bij de stadspoort en de hamei. “Je suis Alkmaar”, dat gevoel van veilig begrensde verbondenheid. De geschiedenis leert lessen voor de toekomst. De hamei herinnert ons aan tijden, waarin we kennelijk bereid waren anderen buiten te sluiten en oorlog te voeren tegen het naburige dorp. De open mondiale samenleving van nu vraagt om andere oplossingen van veiligheid en vrede dan een hek, een brug en een poort. Als we ons daar in Alkmaar ook steeds voor inzetten is het leuk om zo’n nieuwe hamei er bij te krijgen. Verdienen we zo’n cadeautje. ‘Je suis le Monde!’, dat gevoel dus…