Keep smiling, in Alkmaar

In de taal van de middeleeuwen staat ergens in de stad: “Blyt hier, opynene regeert”. Zoiets als: hier heersen blije opvattingen, of: hier zien we het wel zitten, of: hier staan we positief in het leven. Keep smiling dus! Weet u waar die tekst te vinden is in Alkmaar? Ik gaf u al een hint met de bijgaande foto’s. Daarop ziet u het Koning Willemshuis. Of eigenlijk ook weer niet. Het is traditie geworden om dit fraaie pand in de Pieterstraat vlak bij het Waagplein zo te noemen. Het was aan het eind van de 19e eeuw erg vervallen. In 1902 is het gerestaureerd. Naar de opvattingen van die tijd bijna nieuw gemaakt. Zo kennen we het nu. Later zijn de beelden nog eens opgeknapt door de Alkmaarse beeldhouwer John Bier. Graaf van Holland Willem II, de vader van Floris V en korte tijd Duits koning,  zou het in 1252 hebben laten bouwen voor zijn belastinginner. Hij zou er zelf ook af en toe gewoond hebben als hij in de buurt was. Maar eigenlijk was wat wij nu het Koning Willemshuis noemen een bijgebouwtje. Het echte Koning Willemshuis, – men vermoedt een stadskasteel -, was veel groter en stond ernaast. Maar dat is allang verdwenen. In de gevel van het huidige hoekpand, aan de kant van de Koningsstraat, zit een gevelsteen met die raadselachtige middeleeuwse tekst. Die steen herinnert aan het voormalige stadskasteel (zie hvalkmaar.nl). Hij verwijst met zijn wapenschild van een ‘Jeruzalemkruis’ en ‘Jeruzalemveren’ naar een adellijke kruisvaarder, die kennelijk ‘gelukkig’ terugkeerde en ter herinnering trots de vrolijke steen liet aanbrengen. Eigentijdse kruisvaarders noemen we jihadisten, hebben we geen waardering voor en of ze überhaupt mogen terugkeren staat ter discussie. In de middeleeuwen lag dat anders. De kruisvaarders werden bejubeld. Ook in Alkmaar. Maar waar toen ook zeker geen waardering voor was, was belasting. Die rentmeester van de verre graaf zal niet voor niets in een versterkt huis hebben gewoond. De belastingophalers van de vorst zijn van tijd tot tijd bedreigd met heuse belastingoproeren. Niet alleen in Alkmaar, maar steeds opnieuw ook in de andere steden van het graafschap. Afgelopen week vernamen we dat onze nieuwe regering 1,4 miljard wegschenkt door de dividendbelasting af te schaffen. We hebben het met droge ogen aangehoord, zijn niet de straat opgegaan, hebben niks in brand gestoken. Zijn we te rijk geworden om ons er druk over te maken? Keep smiling!

Tekening door Rein Bankert, 1940