Dit spreekwoord schoot mij te binnen bij drie recente monumentwaardige bouwprojecten in onze stad. Het spreekwoord ‘Onbekend maakt onbemind’ heeft zich de afgelopen maanden bij ons erfgoed bewezen met rampzalige gevolgen voor dit erfgoed. Hoe voorkomen we dat in de toekomst is de vraag.
Het Ringersgebouw is gered van de sloophamer. Dit monument was onbekend door de witte platen van de Klerck woninginrichting die het monument bedekte. Nu dreigen andere ensembles te verdwijnen, zoals het PEN-dorp, het poortgebouw in Bloemwijk en in Oostwijk de koolschuren met sociale woningen, niet omdat ze onzichtbaar zijn maar omdat de aanwezige erfgoedwaarde bij het grote publiek onbekend was.
Hier komt het verwachtingsmanagement om de hoek kijken. Zorg voor een gelijk speelveld waarbij iedereen en zeker de eigenaar en potentiële kopers weten van de bijzondere gebouwwaarde, locatiewaarde en/of culturele waarde. Het tussentijds wijzigen van de mogelijkheden van het gebouw door het als monumentaal te bestempelen kan de businesscase totaal op z’n kop zetten. Daardoor krijg je wellicht meer kosten en minder opbrengsten. Dat laatste door minder te realiseren vierkante meters. Verder zijn de risico’s en onzekerheden onderdeel van het ondernemen.
Het is daarom nodig te zorgen voor een eerlijk speelveld bij dit soort zaken om daarmee weerstand tegen behoud te voorkomen. Door tijdig te weten of iets bijzonder is of zelfs monumentaal, is onderzoek nodig. Niet iedere eigenaar is blij met de aandacht voor zijn bezit als erfgoed. Dat geldt zeker indien je alleen denkt aan je portemonnee op korte termijn en niet aan de lange termijn, aan duurzaamheid en leefbaarheid. Door ver van te voren te weten of iets erfgoedwaardig is, kan daarop worden ingespeeld en er een positieve businesscase van worden gemaakt.
Om verrassingen te voorkomen en financieel in te spelen op veranderingen is het nuttig als eigenaren hun eigendom eens langs een Erfgoedlat (laten) leggen en onderzoeken wat de mogelijke erfgoedwaarde van hun gebouwenbezit is.
Ook de overheden zouden daarbij een rol moeten spelen, evenals erfgoed- en architectuur organisaties. En ook u als burger.
Lucas Zimmerman, HVA