Vox Populi, wachtend in het restauratieatelier om verplaatst te worden naar de St. Laurentius

Onbetaalbaar.….in Alkmaar

In de tweede helft van de 18e eeuw waren de rijken over het algemeen uitgekeken op Rembrandt, Ruysdael, Vermeer, Potter en al het andere moois aan de wand uit de tijd van hun overgrootouders. Cartharina de Grote van Rusland was juist onder de indruk van de meesters van onze schilderkunst. Ze had net als de grote vorstenhuizen in het westen de neiging om te imponeren met haar kunstbezit. Een obsessie werd het. Catherina kocht 4.000 schilderijen, in 20 jaar tijd. Bij elke veiling in Europa was er een agent van Catharina om de topstukken te kopen. Zo kwamen in 1764 317 doeken van Rembrandt, Frans Hals, Jan Steen en Rubens in Russisch bezit. Ze vormden het begin van de Hermitagecollectie. In onze regio was de veiling van het Heerenlogement aan de Oudezijdsgracht in Amsterdam berucht. Catharina liet er met karrenvrachten de schilderijen kopen waar de gefortuneerde Amsterdammers geen trek meer in hadden. Enkelen met historisch besef en goede smaak zagen het met lede ogen aan. Zo ook Jan Gildemeester, vermogend vrijgezel, die een snel fameus wordende  kunstcollectie opbouwde in zijn schitterende huis aan de Herengracht. Hij probeerde voor ons land te redden wat er te redden viel bij dat Heerenlogement. Toen hij overleed liet hij als een ware mecenas zijn schilderijenbezit na aan de staat. Het volk moest zijn kunstschatten kunnen zien. Een belangrijk deel vormde het begin van de collectie van het latere Rijksmuseum.  Zo gaat het nog. Veel kunst en antiek, aangeboden op onze veilingen omdat het onze interesse niet meer heeft, verdwijnt vooral naar het Midden-Oosten en Azië. Voor altijd weg. Soms loop je een eigentijdse ‘Jan Gildemeester’ tegen het lijf, die, ontroerd door een prachtig, maar miskend meesterwerk, gul zijn beurs trekt. Laat dit in de stad blijven! En voor iedereen te zien! Niet naar Christie’s, want dan verdwijnt het naar heelverweg. Dat was zijn wens. En hij haalde anderen over om ook hun beurs te trekken. Want er kwamen kosten bij: transport, restauratie, aanlichting, verzekering. Voor het een nieuwe plek had, was er al twee keer zoveel uitgegeven. Het werd één van de grootste cadeaus, die onze vereniging mocht ontvangen. Want de Historische Vereniging Alkmaar is de nieuwe eigenaar. Op voorwaarde, dat het schilderij Vox Populi, met zijn enorme maat van 340×300 cm, een openbare plek krijgt. De St. Laurentius mag u dus op Monumentendag straks beslist niet overslaan. Onbetaalbaar, geloof me!