Piet van Wijngaerdt! U kent hem niet?

Tenminste, dat vermoed ik. Maar wellicht omdat ik hem zelf niet kende. Tot het afgelopen weekend, toen een overzichtstentoonstelling van zijn werk werd geopend in ons Stedelijk Museum. Directeur Patrick van Mil leek er ook nog aan te moeten wennen. -of hij speelde dat slim-, want hij hield ons voor, dat het eigenlijk wel vreemd was dat het museum nooit eerder aandacht schonk aan wie als de grondlegger van de Bergense school wordt beschouwd. Nou, daar is nu wat aan gedaan en flink ook. Mag ik u voorstellen: Piet van Wijngaerdt 1873-1964. Amsterdammer van geboorte. Als jonge kunstschilder zoekend naar een eigen stijl werkt hij eerst in de trant van de Haagsche school, mooie romantische landschappen met hoge luchten. Maar hij is een laat-bloeier en loopt achter de mode in de kunst-ontwikkeling aan. Dan maar eens geprobeerd hoe het uitpakt met een nieuwerwetse Franse manier van schilderen, het luminisme. Zo schilderen, dat het zonlicht van het doek straalt, zeg maar. Maar de kunstenaar beseft dat daarin niet zijn eigenheid ligt. Je ziet hem in zijn vroege werken worstelen op zoek naar een eigen identiteit. En hoewel er een paar rake, scherpe bijna arrogante zelfportretten aan het begin van de tentoonstelling hangen en je als bezoeker denkt, “zo, die kon er wat van”, keek hijzelf op de portretkunst neer. Leuk om snel wat te verdienen, maar lastig met die klanten die nooit tevreden zijn. Zijn soms driftige, felle karakter dwingen hem om de balans te vinden in de rust van lege akkers en stille natuur. Met brede vegen, brutale strepen en vlakken, met zwaarmoedig zwart, donkerbruin en diep groen zet hij zijn boerenhoeven op het doek.  Critici uit zijn bloeitijd, de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw typeren hem als volgt: “Hij was in de eerste plaats een gevoelsmens, die de natuur als middel gebruikte om zijn stemmingen, ontroeringen en emoties tot uiting te brengen”. Een mystieke bozigheid lijkt wel te huizen in die aardse donkere kleuren. Hij wist het zelf nog niet, maar er was een nieuwe moderne schilderstijl onder zijn penselen vandaan gekomen. We zien Piet nu als de grondlegger van de Bergense school en als een belangrijke expressionist in de Hollandse schilderkunst. Bijna vergeten, maar dankzij het Stedelijk Museum Alkmaar kunt u nu zelf gaan zien èn lezen wat een boeiende schilder aan ons wordt voorgesteld.  Van harte aanbevolen.

Kijk ook hier.