Springer en het monumentaal bezit van Alkmaar

‘Door het Oog van Springer’ in het (binnen-) Zuiderzeemuseum te Enkhuizen is de moeite waard. De tentoonstelling kunt u bezoeken tot 10 april om er zo’n honderdvijftig werken van Cornelis Springer te zien, waaronder fraaie stadsgezichten. Er hangt helaas geen enkel schilderij van Alkmaar tussen. Ook niet dat van de afbeelding hierboven: de Gedempte Nieuwesloot met het beroemde hofje ‘Het Huis van Achten’, naast de Hof van Sonoy. Begin deze maand hing het wèl op de PAN trouwens, de grote antiekbeurs in de RAI. Als u zo’n €350000 op zak had kon u het mee naar huis nemen. Ik heb me beperkt tot het maken van een foto.

Maar als er niks van Alkmaar valt te zien, waarom zou u dan toch naar Enkhuizen moeten? Er valt genoeg moois te zien van Amsterdam en de Zuiderzeesteden, Enkhuizen voorop. Wat een liefhebber van monumenten vooral opvalt is de zorgzame aandacht, die Springer voor de grandioze architectuur van de 17e eeuwse panden in zijn potlood en penseel stopte. En dat in een tijd, midden negentiende eeuw, dat veel van onze monumenten in slechte staat verkeerden. Het land was aan het eind van de Franse tijd verarmd.  Nieuwe investeringen gingen eerder naar de jonge industrie en de aanleg van wegen, bruggen en spoorwegen, dan naar stadsherstel. Springer opende ons als beroemd geworden schilder van stadsgezichten de ogen: wees hier zuinig op, koester dit, bewaar het voor volgende generaties. En dat sloeg aan. Men stond in de rij voor zijn werk. Voor zijn klanten had Springer heuse wachtlijsten nodig.

Als u bent geraakt door de architecturale schoonheid die Springer ons voorhoudt, kijkt u voortaan wellicht ook anders naar onze Alkmaarse monumenten. Het is het grootste bezit van Alkmaar en de enige echte reden waarom je onze stad zou willen bezoeken. Zou je de kaasmarkt in de Daalmeer organiseren kwam er natuurlijk geen kip op af. Het is het monumentale decor van onze stad dat de betovering veroorzaakt. En toeristen trekt. Springers werk zegt ons als het ware:

Alkmaar, weet wat je doet met de kwetsbare Kapelkerk, weet wat je verstoort in de pittoreske Oosterburgerstraat, weet wat je toestaat met ontsierende elementen aan gevels, met het verlenen van sloopvergunningen, weet wat je gedaan hebt met het marginaliseren van ons oude station.

Ga kijken naar Springer en zit als een bok op de haverkist van ons zeldzaam monumentaal bezit.