Stem van het volk in Alkmaar

Staat dit schilderij uit het trappenhuis van Huize De Dieu symbool voor het pandemonium van de Alkmaarse politiek? Het zou zo maar kunnen. We kijken naar een groot doek, 240×300 cm, van Karel Verlat, uit Antwerpen, dat hij in 1876 maakte in Jeruzalem. Een jaar later werd hij museumdirecteur in Antwerpen. Dit schilderij, ‘Vox Populi’, de ‘Stem van het Volk’ dus , kwam uiteindelijk via Antwerpen in de Langestraat. Is dat op de voorgrond niet Ben Bijl op de schouders van Willem Peters, toegejuicht door het volk? De gelijkenis is treffend, alsof hij in openvallende badjas net uit de gracht is gestapt. De rijzige gestalte in de stadskleuren rood en wit zal dan de verbijsterde koning van Alkmaar zijn, Victor Kloos. Achter het gordijn verdwijnt Piet Bruinooge natuurlijk snel naar Zeeland. En John van der Rhee, VVD en ex-OPA, staat er met zijn rug naar toe: ‘Hier wil ik niks mee te maken hebben’ lijkt hij te denken. Als u meent dat Pasen gaat over eieren, narcissen en shopping night en u geen weet hebt van de religieuze achtergrond van dit tafereel kunt u vast tevreden zijn met deze uitleg: uit het leven gegrepen van de Alkmaarse gemeentepolitiek.

Maar wie nog iets weet van het geloof der vaderen begrijpt, dat dit schilderij de aanloop naar Pasen verbeeldt. Pilatus, Romeins heerser over het toenmalige Palestina, probeert het verhitte volk tot bedaren te brengen en verstandig te laten kiezen: wie verdient de vrijheid, deze vrede predikende mensenvriend Jezus van Nazareth of dat onbetrouwbare sujet van een Barabas? “Oh my Jupiter!”, zal Pilatus hebben gedacht, “ze kiezen toch voor die Barabas!” Nadat hij zijn handen ‘in onschuld heeft gewassen’ laat hij Barabas vrij, schuift het gordijn dicht en trekt zich terug. “Dan moeten ze het zelf maar weten”, zou hij hebben gemompeld. De Vox Populi heeft gesproken. En zo begint Goede Vrijdag, met aan het eind van die dag de kruisiging van Jezus. In de late 19e eeuw kwam de moderne schilderkunst op. Maar het grote publiek smulde nog van dit soort traditionele neoromantische genrestukken.

Als u in de Langestraat langs Huize De Dieu loopt weet u nu, dat u achter de statige voordeur dit schilderij zou kunnen zien. ‘Zou’, want het gaat verkocht worden. De nieuwe Herenclub van De Dieu kon het niet boeien. Zou toch mooi zijn als het fraaie schilderij in Alkmaar blijft. Interesse?