Alkmaar à la Turner

Subliem Alkmaar?

In Zwolle en Enschede met de Vrienden van ons Stedelijk Museum iets nieuws geleerd en dat wil ik met u delen. Het komt uit de romantische schilderkunst van twee eeuwen geleden. Schilders uit die tijd, de Engelse William Turner vooral, de ‘Rembrandt van Engeland’, streefden het ‘sublieme’ na in de kunst. Daar bedoelden ze toen iets anders mee dan wij nu. Wij gebruiken subliem voor ‘perfect’ of ‘helemaal goed’. ‘Subliem’ bij Turner stond echter voor een combi van gevaar en schoonheid. Een donderwolk is gevaarlijk, maar van veilige afstand ook mooi om te zien. Zo ook een stormachtige zee, een onbegaanbaar berglandschap, een vervaarlijke waterval. Dat schilderde hij als geen ander heel knap. Fascinerend om naar te kijken. Je voelt je nietig bij het natuurgeweld. Het zijn maar schilderijen gelukkig, je zit er niet in het echt midden in. Want dan zou je je leven niet zeker zijn. Ik raad u beslist aan een trip naar Zwolle en vooral Enschede te overwegen, om de verbluffende schilderkunst van Turner en vergelijkbare kunstenaars te bewonderen. Dè must-see tentoonstelling voor de komende herfstvakantie wellicht. Wel een reisje, ja, maar dan had u ook maar Vriend van ons Stedelijk Museum moeten worden. Had u zaterdag jl. lekker mee kunnen reizen in die gezellige dubbeldekker.

Gevaar en schoonheid. Ik kon het niet helpen, daar in Enschede, vlak naast die ontplofte wijk van de vuurwerkramp. Dacht natuurlijk aan onze Lucebert-spreuk op het stadskantoor: “Van al te veel spektakel wankel je allicht”. Nou, dat hebben ze daar in die ontplofte wijk naast het Rijksmuseum Twente geweten. Zou die nieuwe uitleg van het begrip subliem, ‘gevaar en schoonheid’, ook op Alkmaar van toepassing zijn? Stel, Turner had nu geleefd. Hoe zou hij onze stad geschilderd hebben? Hoeveel schoonheid is er niet te vinden in ‘Old Holland op zijn best’?!  De krant vertelt ons de laatste weken bijna dagelijks, dat de stad in gevaarlijk vaarwater is gekomen, met een weliswaar zeer kaas-minnend bestuur, maar dat helaas toch geen kaas lijkt te hebben gegeten van risicomanagement. Hoog opgelopen tekorten worden afgewenteld op de generatie na ons, zegt de krant. Gaan we toch het schip in met zijn allen. Met inktzwarte donderwolken boven de stad. Als dat geen combinatie van ‘gevaar en schoonheid’ is, zou Turner hebben gedacht! ‘Subliem’ Alkmaar. Een fascinerend schilderij zou het zijn geworden. Maar helaas in dit geval: we zitten er nu wél midden in…Help!