Harmonie

Van hoog niveau, in Alkmaar

Voor bioscoop, alias schouwburg Harmonie is het aftellen begonnen. Als de nieuwe bioscoop op Overstad straks zijn deuren opent zal er een nieuwe bestemming moeten worden gevonden voor het historische gebouw aan de Gedempte Nieuwesloot. In 2013 verklaarde de gemeente nog voor het gemeentelijk monument: “wordt behouden en in ere hersteld; entree aan de Gedempte Nieuwesloot is mogelijk”. We hopen er maar het beste van. Want er werd toen nog niet gesproken over de verplaatsing van de bioscoop. Nu dat wel staat te gebeuren is het lot van het gebouw onzeker. Die plek heeft een theatergeschiedenis, die in 1836 begon met ‘locaal Harmonica’, een koffiehuis met een grote zaal. Het pand dat wij nu kennen kwam er na een brand in 1867. Harry de Raad van het Regionaal Archief diepte de geschiedenis al eens op in “Van Schouwburg tot bioscoop: de ‘Harmonie’ in Alkmaar”.

Na 1945 is dit het mooiste filmhuis van Alkmaar. Daarvoor schouwburg en vergaderzaal, voor de élite, want het was wèl de duurste gelegenheid van de stad. Maar ook de chique modernisering, die architect Jan Wils aanbracht in het interieur in de jaren ’30, vermag niet de grote concurrent Het Gulden Vlies af te troeven. Als filmtheater krijgt het gebouw een kansrijke doorstart. Tot 1975 waren het Alkmaarse families die het theater bestierden. Daarna maakte het onderdeel uit van een grote landelijke bioscoopketen. De statige entree aan de Lombartsteeg kwam toen te vervallen. Uitbreiding en modernisering richtten aan het eind van de vorige eeuw de steven van het complex naar het Doelenveld. Maar de gevel aan de Gedempte Nieuwesloot vertelt nog de geschiedenis van de 19e eeuw, ‘Schouwburg Harmonie’.

Alle groten van het Nederlandse toneel in de 20e eeuw traden hier op: Louis Bouwmeester, Willem Royaards, Jean-Louis Pisuisse, Eduard Verkade, Louis Davids, Fien de la Mar.  Beruchte politieke sprekers waren er ook: Domela Nieuwenhuis en Anton Mussert. Na de Reichskristallnacht in 1938 kwamen de verontruste Alkmaarders hier bijeen om te spreken over het onheilspellende lot van de joden in Duitsland. De Alkmaarse Kamermuziek Vereniging, bijna honderd jaar,  vierde hier triomfen met ‘concerten van hoog niveau’. In Amsterdam waren ze menigmaal jaloers op de musici van wereldfaam, die wèl in de Harmonie kwamen optreden, maar niet in het Concertgebouw. Wie oude foto’s heeft van het interieur zou ons erg blij kunnen maken.  Die plek ademt het culturele en politieke geweten van onze stad.