Vaste burcht in Alkmaar?

Luther timmert in 1517 95 stellingen op de deur van de Wittenburgse slotkerk. Of hij dat daadwerkelijk zo demonstratief met hamer en spijkers gedaan heeft wordt betwijfeld. Maar vaststaat dat hij zijn bezwaren tegen de Rooms-Katholieke kerk en de vermaledijde aflaathandel 500 jaar geleden publiceerde. Daarmee begon de wellicht grootste verandering van Europa sinds de ondergang van het Romeinse rijk. De Reformatie, de abrupte verandering van het christelijk geloof, en het dientengevolge afbrokkelen van het gezag van de corrupte kerk van Rome, was een feit. Het protestantisme veroverde Europa vanuit Saksen, maar had in ons land minder invloed dan het calvinisme, naar Calvijn, de latere Franse variant van de protestantse kerkleer.

Hoe dan ook, Alkmaar kreeg met de aanhangers van Luther te maken. In de marge, want het bleef een splintergroep in de Hollandse calvinistische reformatie. 400 jaar geleden in 1617 riepen de Alkmaarse lutheranen de hulp in van de Lutherse gemeente te Amsterdam. Ze wilden een echt kerkgebouw want die oude branderij aan de Heul stelde niks voor. Er kwam uiteindelijk genoeg geld om wat oude huizen op te kopen aan de Oude Vest, wat wij nu kennen als de fotogenieke hoek van de Oudegracht – Baangracht.

Alkmaar kende toen een minder tolerante periode. Op 16 april 1641 verwoestte het stadsbestuur de huizen toen het verbod op de lutherse kerkdiensten werd genegeerd. Rond 1643 staat er weer een nieuw houten gebouw op die plek. De lutheranen werden verder met rust gelaten. In 1692 verrees er het huidige stenen gebouw, nog zonder de hoge ramen. De ‘schuilkerk’ mocht vanaf de straat niet herkenbaar zijn als kerkgebouw. Dus leek het ontwerp eerder op een gesloten graanschuur. Die fraaie hoge ramen kwamen er pas in de vroege 19e eeuw, na de gelijkstelling van de godsdiensten door Napoleon.  Eerder, in 1754 kwam er een prachtig orgel in, waarschijnlijk uit de werkplaats van de beroemde orgelmakers Müller, die we kennen van het orgel van de Kapelkerk. De kerk is grondig gerestaureerd in 1976 en 1990. De orgelrestauratie is onlangs gereed gekomen.

Wie de prachtige monumentale kerk eens van binnen wil zien kan er ook terecht voor fijnzinnige concerten, want het gebouw is geliefd bij musici vanwege de mooie akoestiek. Op 25 februari a.s. bijvoorbeeld met een prachtig barokconcert door La Sfera Armoniosa. En op 4 maart met een orgelconcert door Pieter van Dijk. Klik op de rode tekst voor de concert-aankondigingen.