Groepsfoto Winnaars, jury en wethouder - Puienprijs 2019 HVA - foto Laurens Overtoom 13 11 2019

Trotse winnaars: goede, kundige initiatieven worden beloond!

De Puienprijsavond op woensdag 13 november kende een grote belangstelling met ca 150 bezoekers. Er zijn de afgelopen maanden weer veel gevels door de Puienprijs-commissie bekeken en de selectie van de nominaties werd gemaakt uit een longlist van ca. 100 panden, die in de twee jaar voorafgaande aan 1 juli 2019 gereed zijn gekomen na een verbouwing, nieuwbouw of restauratie. Mét 4 winnaars, een Jeugdpuienprijs door leerlingen van csg Jan Arentsz, de Publiekspuienprijs op basis van een record aantal stemmen (bijna 900) en een boeiend betoog van wethouder Christiaan Braak voor wat betreft de ruimtelijke kwaliteit in/om Alkmaar, nu en in de toekomst, werd het een zeer interessante avond.

Winnaars 2019:

‘Alkmaar wordt steeds mooier, viel te horen tijdens de 15e Puienprijs-avond van de Historische Vereniging Alkmaar. Initiatiefnemers, architecten, aannemers en eigenaren waren allen aanwezig met een gemeenschappelijke gedachte, namelijk om ‘verbeteringen toe te voegen aan de stad’, zoals een van de winnaars het verwoordde. Vaak gaat de Puienprijs om de tegenstelling tussen jong en oud, historisch en modern, opdringerig en ingetogen of tussen verval en vitaliteit. Een vakjury van de HVA hanteert beoordelingscriteria om tot de nominaties en de winnaars te komen. Het grote publiek kijkt naar wat zij mooi of lelijk vindt.

Nieuw dit keer was dat er door leerlingen van csg Jan Arentsz een Jongerenprijs werd uitgereikt. Ook zij hebben weer andere aandachtspunten om tot een winnaar te komen. Bakstenen zijn saai en een fraai weggewerkte regenpijp had meer de aandacht dan een Mansarde-kap of een geparcelleerde gevel. Ook vond de jeugd dat de term ‘Puienprijs’ de houdbaarheidsdatum wel had bereikt. Zij gaven dan ook geen Puienprijs, maar een ‘Gevel Award’. En wel aan de woningen van de Emmastraat 4-10/ Van Everdingenstraat 15-33. De Gevel Award past precies bij wat de voorzitter van de HVA al in 2012 schreef, namelijk dat ’de Puienprijs een kwaliteitskeurmerk is, als beloning voor een gevelverrijking in de publieke ruimte’. De vlootschouw van geslaagde renovaties, restauraties en nieuwbouwprojecten liet zien wat samenwerking en samenspel met monumentenzorg en welstandscommissie tot stand kan brengen.

Ook hier kwamen jong en oud elkaar tegen. Het winnende pand aan de Molenbuurt was voorheen een dancing, eerst Club 66 en daarna Extase. De wethouder, Christian Braak, herinnerde zich dat hij uitging bij Extase (een wilde tent) en dat een ouder jurylid uitging bij Club 66 (meer verantwoord). En dan nu ‘een statement aan de rand van de binnenstad’, volgens de jury. Andere winnaars waren het complex op de hoek van de Korte Vondelstraat en de Oudegracht (het oude pand van de Vegro), de herontwikkeling van Atlantis/Victorie aan de Breedstraat 33 en het voormalige pakhuis in de St Jacobstraat nr. 12. De publieksprijs ging met ruim 38% van de bijna 900 stemmen naar het pand Westerweg 22-32. Daarnaast een aantal gele kaarten – als aanmoediging tot herstel – voor verwaarlozing of jarenlange leegstand van panden. Het gaat om de panden Boterstraat 2 (bloemenzaak van Krijgsman), Kennemerstraatweg 29 (Zorgvliet) en het pakhuis van Léon Schuijt in de St Jacobstraat. Dat herstel na een gele kaart mogelijk is blijkt wel bij de panden Eilandswal 26 (nieuwbouw) en Zilverstraat 1 (restauratie). Ook waren er eervolle vermeldingen voor de Gasfabriek aan de Helderseweg, Achterdam 7, Heilooërdijk 30, Kennemerstraatweg 94, Nieuwe Vaart 43, Oosterburgstraat 15 en Spoorstraat 101. De wethouder Christian Braak sloot af met een oproep aan alle vakmensen om met respect voor het oude culturele erfgoed de ruimtelijk kwaliteit met toekomstbestendige interventies te verbeteren zodat Alkmaar inderdaad steeds mooier wordt.

Op naar de Puienprijs in 2021!

IMG_2863

Fotografie van deze Puienprijs-avond en waarvoor dank: Laurens Overtoom.

Genomineerden in 4 categorieën:

Zakelijke panden met nieuwe puien

  • Korte Vondelstraat 2 / Oudegracht 1-3. In een aantal fasen is dit complex van wat vroeger de sanitairgroothandel Vegro was verbouwd tot zakelijke panden (Spar, Bike Action), parkeergarage op de begane grond en met appartementen op de verdiepingen. De gevels zijn getransformeerd in een beter bij de binnenstad passende parcellering. Met name het prominente gebouw op de hoek van de singel wordt gewaardeerd door de jury, omdat het samen met de gebouwen op de Schelphoek de entree van de stad versterkt.
  • Laat 106-108. Bij Laat 108 werd de gehele gevel vernieuwd. Het vroegere pakhuis op deze locatie vormde de inspiratie voor deze geslaagde Ook het winkelpand Laat 106 is gerenoveerd en bij dit complex is wonen boven de winkels mogelijk gemaakt. Het geheel is een verrijking van de gevelwand tussen Boterstraat en Huigbrouwerstraat.
  • Langestraat 83 / Krebbesteeg. Nadat All4running een aantal jaren geleden een nominatie kreeg voor de verbouwing van het pand Breedstraat/hoek Krebbesteeg, is nu de winkel doorgetrokken tot de Langestraat. De gevel aan de Langestraat is een kopie van de gesloopte gevel, maar vooral het tussendeel met open raamkozijnen in de Krebbesteeg heeft tot meer ruimtelijke kwaliteit geleid in deze vroegere ‘kauwgomsteeg’.
  • Ritsevoort 21. Dit pand is geheel nieuw opgetrokken waarbij de oude bovengevel model heeft gestaan voor de nieuwe gevel. De pui is nu van een middeningang voorzien. Ook hier is wonen boven de winkel gerealiseerd.
  • Westerweg 26-29. Dit is een geheel nieuw appartementencomplex met winkels op de begane vloer. Er is een goed bij de schaal van de Westerweg en fraai geparcelleerde gevelwand gerealiseerd.

Zie hieronder foto’s van de panden: de reeks foto’s onder toont de ‘oude’ situatie; de reeks foto’s boven toont de nieuwe situatie:

Woonhuizen bestaand

Het betreft hier panden met versterking of handhaving van de historische kwaliteiten van de gevels als uitgangspunt:

  • Breedstraat 33. Dit is het oude pand van Poppodium Victorie, daarvoor o.a. Atlantis en kantoor van de gemeente. Het pand is in 1939 gebouwd als Wapen van Heemskerk nadat het vorige pand was verbrand. Het is gebouwd in late Amsterdamse schoolstijl. Met respect voor de traditionele detaillering is het nu verbouwd tot een appartementencomplex.
  • Emmastraat 236. Bij deze woning zijn de detailleringen van de benedenkozijnen in oude staat hersteld zodat pui en bovengevel weer een samenhangend geheel zijn.
  • Koningsweg 49, Doelenveld 5. Dit is het oude pand van buurthuis De Burcht, ooit gebouwd als schoolgebouw. Door de kap met respect voor de monumentale gevels te verhogen en in de nok dakterrassen te maken werd behoud en renovatie mogelijk. De traditionele getoogde ramen zijn gelukkig gehandhaafd.
  • Koorstraat 6-8-10. Dit is een traditionele goed uitgevoerde restauratie van de oude kosterswoning bij de Grote Kerk. Het pand is geschikt voor meervoudige bewoning.
  • Nassaulaan 41. Dit is een fraaie stadsvilla aan de Nassaulaan, gebouwd in 1936 in de stijl van de Nieuwe Haagse school. Kenmerkend zijn de stalen kozijnen en de daken met groot overstek. Bij de renovatie zijn latere toevoegingen weer verwijderd. Het gemeentelijk monument staat er weer goed bij.

Er was veel aanbod van kleine gevelrenovaties in deze categorie, waarbij veel eigen initiatieven oude verloren gegane detaillering lieten terugkeren. Daarom heeft de commissie een aantal eervolle vermeldingen aangewezen waar duidelijk sprake is van verbetering van ruimtelijke kwaliteit. Dit zijn: Achterdam 7, Heilooërdijk 30, Kanaalkade 4, Kennemerstraatweg 94, Oosterburgerstraat 15 en Spoorstraat 101. Tijdens de Puienprijsavond worden deze vermeldingen kort toegelicht.

Zie ook hieronder foto’s van de panden: de reeks foto’s onder toont de ‘oude’ situatie; de reeks foto’s boven toont de nieuwe situatie:

Woonhuizen nieuw – nieuwe woningen individueel

In deze categorie was het aanbod zó groot dat de individuele nieuwe huizen buiten de nominaties dreigden te vallen door het grote aantal woningbouwprojecten. Daar er anderzijds een categorie afviel opende dit de mogelijkheid de categorie woningen te splitsen in ‘individueel’ en ‘projectgebonden’. In de categorie nieuwe woningen individueel zijn genomineerd:

  • Herenweg 51 Oudorp. Hier is een oude tuinderswoning gerenoveerd in een nieuwe grotere woning, een twee-onder-één-kap woning. De maat en schaal is goed passend in het dorp. De volumevergroting is aan de achterzijde gerealiseerd, waardoor het dorpse karakter behouden is.
  • Heiligland 56. Een oud vervallen pandje is hier gesloopt en een moderne stadsgevel is hiervoor in de plaats gekomen.
  • Sint Jacobstraat 12. Ook hier is een oud pakhuisje gesloopt en een nieuwe stadgevel met entree voor woningen boven de winkel (in de Hekelstraat) is er voor teruggekomen. Het is een bijzondere kwaliteitsverbetering in dit groene straatje.
  • Westerstraat 57-59 Oudorp. Dit is een nieuwe stolp die herbouwd is nadat de vorige in 2017 door brand verloren is gegaan. Dit blijft een fraaie herinnering aan de oude stolpboerderij die hier ooit gestaan heeft.
  • Westerweg 248, Alkmaar. Op de algemene begraafplaats heeft een dienstwoning een eigentijdse aanbouw gekregen, die door een transparant tussenlid met de monumentale woning is verbonden. Door de strakke ingetogen vormgeving behoudt het monument haar waarde en blijft de aanbouw een ondergeschikte, maar smaakvolle toevoeging in het park.

Ook in deze categorie een eervolle vermelding: Nieuwe Vaart 43.

Zie ook hieronder foto’s van de panden: de reeks foto’s onder toont de ‘oude’ situatie; de reeks foto’s boven toont de nieuwe situatie:

Woonhuizen nieuw – projectmatig gebouwde woningen

In deze categorie zien we vijf opvallende nominaties:

  • Breedstraat 37. Het verwaarloosde modernistische pand van Copycentre aan de Breedstraat is omgetoverd tot een meer klassiek ogend pand met appartementen. Materiaalgebruik en detaillering is op een hoog kwaliteitsniveau.
  • Emmastraat4-10 / Van Everdingenstraat 15-33. Dit is seriematige bouw met een ruime mate van individualiteit en parcellering. Woningen die eigentijds zijn en toch zeer goed aansluiten bij het hoge architectonische niveau in het Emmakwartier.
  • Frieseweg 2-6 / Randersdijk. Het is jarenlang een gapend gat geweest tussen de gevelwanden van de Frieseweg en de Randersdijk. Door bezwaren van bewoners en de Historische Vereniging Alkmaar is er tot tweemaal toe een grootschalige invulling voorkomen. Uiteindelijk is er een project gerealiseerd dat goed mogelijk was in het bestaande bestemmingsplan. De hoek in een vloeiende ronde lijn geeft een fraai accent maar is niet overheersend tegenover de bestaande gevelwanden. Tijdens de Puienprijsavond laten we zien welke grootschalige invulling is voorkomen!
  • Molenbuurt 1-3. Op de plek van de vroegere nachtclub Extase is een fraai appartementencomplex verrezen. De hoogte is weliswaar fors maar niet storend bij het brede straatprofiel hier. Detaillering en materiaalgebruik zijn uitstekend verzorgd.
  • Wolfpad 32-66. Nadat de plannen voor de Schelphoek voor bebouwing langs de singelrand gewijzigd werden (in 2007) en er daardoor geen grote appartementkolossen op de oever van het water kwamen zijn de beeldkwaliteitscriteria aangepast. Helaas zonder de verplichting van kappen. Maar ondanks de platte daken is de commissie vol lof over het resultaat met voldoende parcellering en verschillend en hoogwaardig materiaalgebruik! Ook aan de kwaliteit van de achtertuinen aan de singelrand is veel aandacht besteed.Zie ook hieronder foto’s van de panden: de reeks foto’s onder toont de ‘oude’ situatie; de reeks foto’s boven toont de nieuwe situatie:

Eervolle vermeldingen bij de Puienprijs 2019

Naast de nominaties zijn er altijd panden waar ook een bijzondere prestatie is verricht om de architectonische of cultuurhistorische waarde van een pand te verbeteren of te versterken. Evenals voorgaande jaren zijn er daarom door de Puienprijscommissie ‘Eervolle vermeldingen’ voor panden aangewezen die door restauratie, bijzondere nieuwbouw, groot onderhoud of herstel van oude verbijzonderingen of detailleringen het vermelden waard zijn. Er zijn dit jaar 7 panden die niet als nominatie in aanmerking kwamen, maar die wel het vermelden waard zijn.

  • Helderseweg 28. Dit betreft het herstelde en gerestaureerde kantoorgebouw (met horeca gelegenheid) van de voormalige gasfabriek aan de Helderseweg. Dit pand valt in de categorie Zakelijke panden historisch die dit jaar door gebrek aan meer kandidaten niet wordt toegepast. Dit pand zal in de volgende Puienprijsuitreiking (2021) meegewogen worden tegen de andere nominatiekandidaten in deze categorie.
  • Achterdam 7. Dit pand met een fraaie gevel aan de achterzijde aan de Kooltuin heeft een degelijke restauratie ondergaan. Dit is één van de meest bijzonder gevelwanden in de binnenstad. Heilooërdijk 30, Dit is één van de oudste woningen aan de zuidzijde van de Heilooërdijk. De klokgevel met erker is fraai gerestaureerd. De voorgevel is een eervolle vermelding waard!
  • Kanaalkade 47. Bij dit pand is geïnvesteerd in het terugbrengen van het houten balkon. Behalve de voordeur heeft het pand daarmee haar authentieke detaillering terug in tegenstelling tot het daarnaast staande tweelingpand.
  • Kennemerstraatweg 94. Dit pand had een winkelpui en heeft nu in de stijl van het pand een woonhuispui gekregen. De bijzondere detaillering met getoogde kozijnen met een rollaag erboven in twee kleuren van de bovengevel is herhaald.
  • Oosterburgerstraat 15. Oorspronkelijk zou dit pandje samen met de twee hiernaast staande woningen gesloopt worden voor de nieuwbouw van een hoger pand. Gelukkig is na protest van de bewoners de sfeer van de kleinschalige straat met de typische Alkmaarse tuitgeveljes behouden.
  • Spoorstraat 101. Dit pand is ontdaan van de witte muurverf en daarmee heeft dit pand haar fraaie gemetselde gevel met getoogde rollagen boven de kozijnen terug. Een eervolle vermelding waard!
  • Nieuwe Vaart 43. Langs de Hoornse vaart is de nieuwbouwwijk de Nieuwe Vaart gebouwd. Door het loslaten van bouwregels en welstandscriteria is het een wijk van individuele vrijstaande huizen geworden die weinig relatie hebben met de cultuurhistorische waarde van de Hoornse vaart en de strijkmolens van de Zeswielen. Toch wil de commissie graag één bijzondere woning een eervolle vermelding geven. Dat is een ingetogen houten woning, die geïnspireerd is op de molens en kan draaien zodat bijvoorbeeld van de optimale bezonning van de woning geprofiteerd kan worden of van wisselende uitzichten genoten kan worden.
De Gasfabriek aan de Helderseweg heeft een Eervolle vermelding.