De Meesteres van Alkmaar
De gretigheid waarmee het afgelopen weekend weer eens werd ingenomen tijdens het Herfstbokbierfestival in de Grote Kerk staat eeuwen af van de vrome inspiratie van de Meester van Alkmaar. In 1504 schilderde hij de Zeven Werken van Barmhartigheid. Het schilderij van vijf meter lang, verdeeld over zeven panelen, hangt sinds 1918 in het Rijksmuseum op de afdeling Middeleeuwse kunst. Op het tweede paneel zien we hoe er in 1504 werd geschonken: door een rijk geklede man en vrouw met drie tinnen kannen aan arme sloebers, mannen, vrouwen en kinderen, in versleten kleren. Het zal vast ook bier zijn geweest, maar met minder alcohol dan het hippe herfstbokbier, toen genoeg om het bier niet snel te laten bederven. De arme stakkers moesten het doen met een scheutje in een houten nap. We vonden het grote schilderij honderd jaar geleden vast nog net zo mooi en bijzonder als de eeuwen ervoor. Maar er was toen veel geld nodig voor een nijpende kerkrestauratie. Met pijn in het hart werden de Zeven Werken verkocht. Gelukkig niet zo maar aan een rijke patser. Bij het Rijksmuseum was het veilig en nog altijd voor iedereen te zien. Tot op de huidige dag. Inclusief de beschadigingen, sommige wegens slijtage, andere werden vermoedelijk bij de beeldenstorm van 1566 aangebracht. Opmerkelijk is namelijk dat de gezichten van de toen niet meer zo populaire monniken en nonnen zijn weggekrast. De burgers en Christus werden ontzien.  In de jaren ’90, nog maar kort geleden dus, kwam er dankzij de gulheid van Rotary Alkmaar een uitstekende kopie terug in de kerk, van iets kleiner formaat. Hij hing lange tijd in het noordertransept en laatstelijk tegenover het kleine- of Van Covelens-orgel. En toen moest het een jaar geleden weer de kerk uit want de kerk werd ‘museum’! Vreemd, want die nieuwe status zou toch juist ondersteund worden door de getuige van zo’n zeldzaam, bijzonder kunstwerk uit de stichtingstijd van de kerk. Het hing niemand in de weg. Hoe dan ook, waar de Meester van Alkmaar verdween zal volgend jaar de ‘Meesteres van Alkmaar’ haar opwachting maken in de Grote Kerk. Top-fotografe Hellen van Meene, Alkmaarse van geboorte (1972), die haar werk verkocht aan de grootste musea, het Stedelijk te Amsterdam, maar zelfs ook aan Guggenheim en het Moma in New York, zal haar eigentijdse fotografische versie van de Zeven Werken van Barmhartigheid komen tonen. We kijken er naar uit.

Klik hier voor een artikel over Hellen van Meene uit de Elegance van 2016.

Klik hier voor een afbeelding van de Zeven Werken van Barmhartigheid.

Klik hier voor een artikel in de Alkmaarsche Courant over de aankondiging van de tentoonstelling van Hellen van Meene in de Grote Kerk.

Zie ook ons magazine Oud Alkmaar 2016, nr 2: Netty Bleichrodt-Vegter, Mysteries rond de Meester van Alkmaar.