Winnaars Puienprijs 2017

Kijk hier naar de presentatie van de Puienprijsavond op 22 november jl.

Juryrapport inzake de Puienprijs 2017 in de categorie ‘zakelijke panden met historische pui’

De Puienprijscommissie heeft in deze categorie vijf nominaties, waaronder het IJkgebouw aan het Victoriepark, twee historische winkelpuien in de binnenstad (Laat 183 en Hekelstraat 9), een lunchroom gelegen aan de Langestraat/hoek Houttil (Soecker) en een kantoorgebouw aan de Kennemerstraatweg (van der Borden).

In deze categorie is de jury met meerderheid van stemmen tot de volgende winnaar gekomen.

De ligging op een prominente plek in de binnenstad van Alkmaar, aan de Langestraat, hoek Houttil, maakt dat veel mensen dit pand kennen. Lange tijd heeft dit pand een minder fraaie onderpui gehad die geheel vervreemd was van de bovengevel. Een reconstructie van de onderpui en het opknappen van de gehele gevel heeft de lang onzichtbare kwaliteiten van het pand, weer in beeld gebracht.

Het pand werd gebouwd in 1925 in de zogenaamde Amsterdamse Schoolstijl.  De eigenaar heeft  het pand grondig gerestaureerd op basis van het oorspronkelijke ontwerp van de architecten Van der Kamp en Zandstra. Daarbij werd een nieuwe, fraai op de bouwstijl aansluitende houten pui toegevoegd, die het pand weer tot een eenheid heeft gemaakt. Door deze aanpassing is het historische straatbeeld ter plekke in grote mate versterkt.

De commissie heeft dan ook grote waardering voor het initiatief van Segesta Exploitatie II BV om het pand weer in oude luister te herstellen.

Bovengenoemde argumenten heeft de commissie doen besluiten om de

Puienprijs 2017 in de categorie “Zakelijk panden met historische pui” toe te kennen aan het pand Langestraat 12a, hoek Houttil, nu bekend als lunchroom Prego, voorheen Soecker.

Langestraat 12a hoek Houttil

 

Juryrapport inzake de Puienprijs 2017 in de categorie ‘woningen restauratie’

De puienprijscommissie heeft in deze categorie vijf nominaties geselecteerd. Van alle panden konden we zeggen dat het bijzondere restauraties betreft, die door de  eigenaren liefdevol en met grote zorg, inzet en veel respect voor de oorspronkelijke detaillering, zijn uitgevoerd.

Genomineerd waren Doelenstraat 9, een invulling achter de historische gevel van de vroegere Bewaarschool, grenzend aan het open binnenterrein achter de Doelenstraat; het pand Herenstraat 3, een klein maar fijn (waarschijnlijk) 17e eeuws pandje;  Nieuwlandersingel 54 (een Art Nouveaupand); Spoorstraat 20 (een zorgvuldige gevelrestauratie) en van Everdingenstraat 11, waar in een rijtje vroeg 20e eeuwse woningen de eenheid werd hersteld door het verwijderen van muurverf en het aanbrengen van een houten balkonhekje in aansluitende en originele stijl.

Een winnaar selecteren  uit deze categorie was erg lastig; bij de stemming kwamen we bij meerdere objecten tot een vrijwel gelijkwaardige puntentoekenning. Na een langdurige discussie kwamen er uiteindelijk twee gelijk scorende objecten uit. Bij grote uitzondering  besloot de jury  beide een Puienprijs toe te kennen.

De eerste van deze twee winnaars heeft de prijs gewonnen vanwege een zorgvuldige reconstructie van een prachtig stukje architectuur aan de Nieuwlandersingel, dat vanwege de opvallende Art Nouveaustijl, al bij veel mensen bekend is. De zeer gevarieerde rij panden  werd in 1905 gebouwd door architect Kalverboer. Bij dit pand, -Villa Emma (nr. 54)-,  werd op initiatief van eigenaresse  Linda Post door architect en bouwhistoricus  Rob de Vries het balkon gerestaureerd en werd het van oorsprong daarbij horende baldakijn  gereconstrueerd, zodat er weer een eenheid is. Met deze reconstructie is sprake van een verrijking van het straatbeeld. Het baldakijn is een stukje handwerk van grote klasse; het ambachtelijke timmermanswerk werd gevoerd door vaklieden van Pronk Restauratie B.V. uit Warmenhuizen.

De andere prijs in deze categorie gaat naar een gevelrestauratie in de Spoorbuurt, geïnitieerd door mevrouw Louise Olij. Het pand Spoorstraat 20, is als onderdeel van een bouwblok van drie vrijwel gelijke panden op voorbeeldige wijze gerestaureerd. Het neorenaissancepand uit het begin van de 20e eeuw werd voorzien van een nieuwe traditionele deur en van nieuwe kozijnen met de oorspronkelijke detaillering, in de bovenlichten werden roeden terug gebracht, er is geschilderd en de gevel is schoongemaakt en opnieuw gevoegd. Daarbij is het bijzondere  metselwerk onder de segmentbogen opnieuw aangebracht. De uitvoering lag in handen van aannemer Stef Donker. De stimulerende werking die uitgaat richting de twee andere woningen onder het zelfde dak, heeft ook meegewogen bij de uiteindelijke selectie.

De commissie heeft voor beide restauraties grote waardering. De benoemde argumenten hebben de commissie doen besluiten om beide panden, zowel Nieuwlandersingel 54 als Spoorstraat 20, in aanmerking te laten komen voor de puienprijs in de categorie Woonhuizen Restauraties.

Nieuwlandersingel 54


Spoorstraat 20


De categorie ‘zakelijke panden met een nieuwe pui’

De Puienprijscommissie heeft in deze categorie vijf nominaties: Breedstraat hoek Schoutenstraat, Koorstraat 16-26, Langestraat 54, Langestraat 58, Zevenhuizen hoek Molenbuurt.

In deze categorie is de jury tot de volgende winnaar gekomen:

Charmant zijn de verwijzingen naar de historische pui met glas en lood bovenlichten, het kleurenpalet van metselwerk en sierlijke balustrades. De fenix in de nok verwijst naar de brand in de Nieuwjaarsnacht van 2015 en voegt zo aan deze plek het nieuwe verhaal toe. Dit aansprekende gebouw, onderdeel van een nieuw complex, heeft de discussie over bouwhoogte in de binnenstad op scherp gezet. Deze discussie wordt met de Historische Vereniging Alkmaar en andere partijen verder gevoerd, om van de binnenstad een fijne leefomgeving te maken met een evenwichtige openbare ruimte, in een goede verhouding tot de voor zo stad zo belangrijke monumenten

Aan de hand van bovengenoemde argumenten heeft de commissie besloten, de

Puienprijs 2017 in de categorie “Zakelijk panden met een nieuwe pui” toe te kennen aan het nieuwgebouwde pand Langestraat 58 van Costes. Het is een ontwerp van Kerssens De Ruiter architecten uit Alkmaar, in de hand genomen door eigenaar Ronald Nordemann.

Langestraat 58

De categorie ‘woonhuizen nieuw’

De Puienprijscommissie heeft in deze categorie vijf nominaties: Heiligland 52, Koningsweg/hoek Doelenkluft, Molen Van Banning 1 t/m 10, Paul Krugerstraat 13 t/m 77, Vijvertje 9

In deze categorie is de jury tot de volgende winnaar gekomen:
Het betreft een nieuwbouwcomplex in het Schelphoekgebied van tien twee-onder-één-kap woningen met een terras aan de vroegere vestinggracht. Het materiaalgebruik maakt dit complex bijzonder in de schelphoek, waar rode/bruine stenen overheersen. De kleur en textuur van de gevelbekleding verwijzen naar parelmoer in een variatie van schelpen. Daarnaast liggen deze woningen, met het silhouet van kantelen, als een  vestingmuur in de hoek van de oude binnenstad. Een waar Schelphoek-project.

De Puienprijscommissie besloot om bovenvermelde redenen de nieuwgebouwde twee-onder- één-kap woningen aan de Molen van Banning 1-10 te onderscheiden met de Puienprijs 2017. Attika architecten heeft de woningen ontworpen voor de initiatiefnemers AM projectontwikkeling.

Molen van Banning

 

Publieksprijs
Er is een nieuwe kiosk voor eethuis ‘Bodrum’ gebouwd, nadat de vorige door de slechte duurzaamheid van het gekozen materiaal al na een paar jaar een vervallen indruk maakte. De gelijmde roodbruine steen zonder voeg harmonieert goed met de groene omgeving van het Bolwerk. Hoewel de commissie geen voorstander is van bebouwing op het bolwerk is de vernieuwing een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de vorige kiosk. Bodrum kreeg 135 (21,9%) van de 616 uitgebrachte stemmen.

Zevenhuizen hoek Molenbuurt

 

Genomineerd voor de Puienprijs 2017

De Puienprijs wordt georganiseerd door de Historische Vereniging Alkmaar. Er wordt gekeken of de pui en gevel na een verbouwing of na nieuwbouw van een dusdanige kwaliteit zijn, dat kan worden meegedongen naar de tweejaarlijkse Puienprijs, die dit jaar voor de 14e keer wordt uitgereikt. Een belangrijk criterium is dat de nieuwe pui, ook als deze eigentijds is, goed moet passen in het historische straatbeeld. Er moet sprake zijn van een kwalitatieve toevoeging, een verbetering ten opzichte van de oude situatie, dan wel van bijzondere architectuur. Bij winkelpanden speelt ook reclame een belangrijke rol. Deze is bij voorkeur ingetogen, niet schreeuwerig, met open letters en passend bij de architectuur van het pand.

Het aantal nieuwe puien of nieuwbouwpanden in het historische gebied dat voor de puienprijsbeoordeling in aanmerking komt, was dit jaar zeer divers. Zoals eerder vielen panden af doordat bijvoorbeeld alleen de onderpui was vernieuwd en de bovengevel veronachtzaamd werd. Vaak was een nieuwe pui helaas niet meer dan een nieuwe niet bij de bovengevel passende standaard gevelopening! De hier genoemde nominaties staken duidelijk boven dit gemiddelde uit.

De categorie ‘zakelijke panden met een historische pui’, in alfabetische volgorde:

  • Alcmariapad 1: (IJkgebouw)
    Alcmariapad 1: (IJkgebouw)Dit in het Victoriepark staande gebouw heeft een geslaagde herbestemming gekregen als café-restaurant. Gelukkig is er toch gerestaureerd in plaats van een nieuwe replica na sloop, zoals aanvankelijk het plan was. De bouwhistorie is goed zichtbaar gehouden. Het wit schilderen van het gebouw is in dit geval een goede vondst.
  • Hekelstraat 9: (Butik),
    Dit is een fraai monumentaal pandje met winkelruimte dat gerestaureerd is en waarbij de bovenkozijnen weer de oorspronkelijke (17e eeuwse) detaillering hebben gekregen. Het pand heeft een tuitgevel en fraaie segmentbogen boven de vensters. Een gevelsteen prijkt boven de pui.
  • Kennemerstraatweg 31-33: (Kennemerland),
    Dit is een oud herenhuis uit 1890, een kantoorpand waar o.a. Makelaardij Van der Borden en de Frieslandbank gevestigd was. Het pand heeft een flinke renovatie ondergaan, waarbij de fraaie detailleringen zijn teruggebracht.
  • Laat 183: (Intermezzo),
    Dit smalle pandje dat met nr 181 één winkel vormt heeft weer een goed gedetailleerde pui gekregen nadat het jaren alleen een rolluik had toen het o.a. de Free Record Shop huisvestte!Dit stukje Laat heeft de kleinschalige pandbreedte goed behouden in tegenstelling tot het pand van Primark/ Domus er tegenover.
  • Langestraat 12: (Lunchroom Prego voorheen Soecker).
    Dit pand in klassieke Amsterdamse schoolstijl heeft een grondige restauratie ondergaan waarbij de begane grond weer puien heeft gekregen geïnspireerd op de oorspronkelijke situatie. De lelijke luifels zijn daarbij verwijderd. Het totale pand vormt weer een sterke eenheid.

 

De categorie ‘zakelijke panden met een nieuwe of eigentijdse pui’, in alfabetische volgorde:

  • Breedstraat hoek Schoutenstraat:
    Dit hoekpand is geheel opnieuw opgetrokken. Dit plan is geïnspireerd door het oude pand, maar dan zonder de verrommelde pui met de opvallende luifels. De afgeschuinde hoek is teruggekomen. Het is een pand met fraai metselwerk, rollagen en spekbanden van gele steen.
  • Koorstraat 16-26 (Lou & Bleu, HiFi Klubben en Meijer & Meijer):
    Deze gevelwand is vernieuwd met nieuwe winkelpuien, die in de plaats kwamen van de veel te kleine ronde arcades in het metselwerk. Er zijn deels metalen puibalken gebruikt en deels nieuw metselwerk met hardstenen hoekblokken. De straat kreeg daardoor meer de allure van een echte winkelstraat.
  • Langestraat 54 (Jack Jones):
    Dit is de locatie van het oude pand van Waardijk, verbrand in de Oudejaarsnacht van 2015. Dit gemeentelijke monument is, als één van de weinige voorbeelden van de nieuwe zakelijkheid in Alkmaar, gelukkig gerestaureerd. Daarbij zijn behalve de erker ook de al eerder verdwenen kozijnen op de tweede etage teruggebracht. Er is een nieuwe pui ontworpen die goed harmonieert met de gerestaureerde gevel van het door de Alkmaarse architect Elzas ontworpen pand uit 1935.
    De commissie is minder gelukkig met sommige aspecten, zoals de opbouw op het pand, maar het totaal is toch een nominatie waard.
  • Langestraat 58 (Costes):
    Dit is een geheel nieuw pand op de plek van het eveneens verbrande pand van Spaander. De nieuwe zorgvuldig gedetailleerde pui is geënt op de oorspronkelijke pui van het pand van Spaander dat destijds in de stijl van de Amsterdamse School is gebouwd. De commissie heeft wel kritiek op de te grote hoogte van het pand ; maar die kritiek is niet beperkt tot dit pand alleen. Alle nieuwe panden in de binnenstad tenderen naar één of twee verdiepingen meer dan wat er stond. Daarmee bedreigen ze, hoe mooi ze ook zijn, het historische karakter van onze binnenstad. De fraai ontworpen pui van nr 58 is evenwel een nominatie waard.
  • Zevenhuizen hoek Molenbuurt:
    Er is een nieuwe kiosk voor eethuis ‘Bodrum’ gebouwd, nadat de vorige door de slechte duurzaamheid van het gekozen materiaal al na een paar jaar een vervallen indruk maakte. De gelijmde roodbruine steen zonder voeg harmonieert goed met de groene omgeving van het Bolwerk. Hoewel de commissie geen voorstander is van bebouwing op het bolwerk is de vernieuwing een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de vorige kiosk. Daarom een nominatie voor de Puienprijs.

 

De categorie ‘woonhuizen nieuw’, in alfabetische volgorde:

  • Heiligland 52
    In dit oude deel van de binnenstad worden steeds meer panden gerenoveerd of opnieuw opgebouwd. Heiligland 52 is daar een goed voorbeeld van. Een vervallen pakhuis is daar vervangen door een woning met bedrijfsruimte er onder. Opvallend is het fraaie metselwerk.
  • Koningsweg/hoek Doelenkluft
    Dit is een nieuwbouwcomplex van vier appartementen. Nadat deze hoek jaren als een parkeerplaats is gebruikt zijn de straatwanden door deze nieuwbouw aanzienlijk verbeterd qua ruimtelijke kwaliteit. De hoogte harmonieert goed tussen de voormalige smeerkaasfabriek van Eyssen en de lagere bebouwing van de Koningsweg. De Koningsweg ontwikkelt zich tot fraaie woonstraat.
  • Molen Van Banning 1 t/m 10
    Dit betreft een nieuwbouwcomplex in het Schelphoekgebied van tien twee-onder-één-kap woningen met de achtergevel met balkon aan de Baansingel, de vroegere vestinggracht. Het materiaalgebruik maakt dit complex bijzonder.
  • Paul Krugerstraat 13 t/m 77
    Dit is de nieuwbouw na sloop van het naoorlogse ‘Ringershofje’. Samen met het monumentale Hofje van Paling en Van Foreest aan de Steijnstraat vormt dit gebouw een carré rond een semi openbare binnentuin.
    De traditionele bouwstijl harmonieert goed met het oude hofje en de bebouwing in de Paul Krugerstraat. Het oude torentje is teruggeplaatst op het poortgebouw.
  • Vijvertje 9
    In dit smalle straatje achter het pand van Topshelf (voorheen V&D) is opvallende renovatie uitgevoerd waarbij een bedrijfspand werd herbestemd tot wooncomplex. Het is daarmee een opwaardering van dit straatje tussen Hofstraat en Ridderstraat geworden

 

De categorie ‘woonhuizen restauraties’, in alfabetische volgorde:

In de categorie ‘woonhuizen restauraties’ is er dit jaar een aantal bijzondere restauraties, die soms door de eigenaren liefdevol en met veel respect voor de oorspronkelijke detaillering zijn uitgevoerd. In deze categorie één eervolle vermelding: Fnidsen 75. De bewoner heeft hier op zeer vakkundige wijze de achtergevel hersteld met fraai metselwerk in de vorm van een rollaag en vlechtwerk (zichtbaar achter de Sint-Laurentiuskerk). De nominaties zijn in alfabetische volgorde:

  • Doelenstraat 9
    Dit is oud schoolgebouw (Bewaarschool) dat destijds deel uitmaakte van het Stedelijk Museum aan de Doelenstraat. Het is nu een pand met vier woningen geworden. In plaats van twee kent het pand aan de achterzijde nu drie etages met een entresol aan de voorzijde. De gevel aan het Doelenveld is nieuw en is een forse verbetering van de gevelwand ter plaatse.
  • Herenstraat 3
    Dit gemeentelijke monument heeft nieuw voegwerk gekregen en is ook aan de zijde van het water (zichtbaar vanaf de Kanaalkade) gerestaureerd. De vernieuwde raamkozijnen hebben de oorspronkelijke detaillering gekregen.
  • Nieuwlandersingel 54 (villa Emma)
    Dit is een pand uit de fraaie jugendstil gevelwand van de Alkmaarse architect Leguyt. Bij dit pand is een reconstructie gemaakt van het oorspronkelijke balkon met baldakijn. De hoge architectonische waarde van deze gevel is hiermee op vakkundige wijze versterkt. Eerder is ook de torenspits op dit pand teruggeplaatst.
  • Spoorstraat 20
    Bij dit pand is de detaillering van de kozijnen, de voordeur en het metsel- en voegwerk weer naar de oorspronkelijke kwaliteit teruggebracht. Het pand maakt deel uit van de rijke gave gevelwand langs de Spoorstraat.
  • Van Everdingenstraat 11
    Van dit pand is de gevel gereinigd en ontdaan van de witte verf. De fraaie detaillering van de gevel en het balkonhek is hersteld. De gevel sluit nu weer goed aan bij het totale ensemble van begin 20e eeuwse herenhuizen in zgn. chaletstijl.

 

Eervolle vermeldingen

Bij de keuzes voor de nominaties ontdekken we meestal ook opmerkelijke panden, die vanwege een grootonderhoudsbeurt of het terugbrengen van oude details in kwaliteit versterkt zijn. Er is dan geen sprake van een echte verbouwing, wat voorwaarde is om genomineerd te kunnen worden. Een voorbeeld daarvan is Houttil 3: Hier is ogenschijnlijk weinig veranderd, maar intern des te meer. Dit oude kaaspakhuis is herbestemd met woningen. Hierdoor wordt het monumentale pand duurzaam behouden. Maar woningen hebben een buitenruimte nodig. Dat wordt opgelost op het dak. Ook het pand van Topshelf, de voormalige Vroom en Dreesman, aan de Laat hoek Ridderstraat is gelukkig na het faillissement van V&D goed behouden. Er is een beperkte renovatie uitgevoerd, waarbij de gevels en het glas-en-loodwerk zijn hersteld. Mede doordat etalages weer gevuld zijn door Topshelf is er sprake van een grote kwaliteitsverbetering van de gevelwanden.Aan de Molenbuurt / Achter de Vest is in de voormalige Everardus de Witteschool (later de Kunstuitleen) nu een hotel gevestigd (Collegehotel). Dat leidde tot een kleine gevelwijziging aan de Molenbuurt die mooi in de stijl van de Amsterdamse school is uitgevoerd. Ook hier is sprake van een geslaagde herbestemming!  Aan het Hooge Huys in de Sint Laurensstraat is behalve het schilderwerk aan de buitenzijde weinig te zien van een grote interne restauratie. De vereniging Hendrick de Keyser heeft het pand verworven en het interieur daar waar mogelijk gerestaureerd in de traditionalistische stijl van architect Kropholler. Het is een eervolle vermelding meer dan waard!

Publieksprijs, prijsuitreiking en wandeling

Ook dit jaar organiseert de Historische Vereniging Alkmaar de Puien-publieksprijs. Iedereen vanaf 12 jaar kan daarbij kiezen welk pand of pui uit de nominaties, die de jurycommissie van deskundigen heeft geselecteerd, hem of haar het meeste aanspreekt. Er is bij de publieksprijs geen onderscheid in categorieën. Men kan dus maar één stem uitbrengen. Stemmen kan tot en met 19 november a.s. Kies hier 

De Historische Vereniging Alkmaar organiseert op zondagmiddag 5 november de “puienprijswandeling” en op 22 november de feestelijke uitreiking van de prijzen. De deelname is gratis. Zie hier voor meer details.