open (brand)brief inzake nieuwe locatie MCA

Aan: Het college van B&W en de Raadsleden
van de gemeente Alkmaar Postbus 53
1800 BC Alkmaar
Alkmaar, 16 september 2010

Cultuurhistorische Verkenning noodzakelijk voor nieuwe Locatie MCA


Geacht college, geachte raadsleden,


Het voormalige DFS-terrein tussen Hoornsevaart en Nollenweg wordt thans de meest serieuze locatie genoemd voor het nieuwe MCA-ziekenhuis. Op zich lijkt een ziekenhuis op deze locatie op loopafstand van Station Alkmaar-Noord goed mogelijk, maar het is de vraag of de locatie voldoende ruimte biedt voor het gehele MCA, de benodigde infrastructuur en groei in de toekomst. Het is noodzakelijk eerst een stedenbouwkundige nota van uitgangspunten met randvoorwaarden op te stellen voordat er een beslissing wordt genomen. Het opkopen van de bestaande randbebouwing langs de Herenweg en Hoornseweg zoals gesuggereerd in de media is erg prematuur en zou voorlopig niet aan de orde moeten zijn.

Een onderdeel van deze stedenbouwkundige notitie moet een cultuurhistorische waardeverkenning zijn. De planlocatie grenst aan een gebied met een hoge cultuurhistorische waarde, namelijk de Hoornsevaart met nog vier werkende poldermolens. De molenbiotoop en het windrecht van deze molens zal gerespecteerd moeten worden. Alkmaar heeft binnen haar grenzen de grootste molendichtheid van de provincie en dat is een cultuurhistorisch en toeristisch item dat we moeten koesteren als bijzondere kwaliteit van Alkmaar. De Zes Wielen is daar een essentieel onderdeel van. De Oudorperhout waarin deze molens staan is een prachtig natuurgebied met een rijke cultuurhistorie. Het gebied kent een groene omzoming waardoor het gebied fraaie diepe zichtlijnen heeft. Het zou een minimale voorwaarde moeten zijn dat de groene buffers rond dit gebied, in casu de groenstroken en boomsingels langs de Hoornsevaart blijven bestaan. De bouw van het Van der Meijcollege in dit gebied, met witte gevelwand, toont aan hoe de zichtlijnen veranderen door randbebouwing.Hoewel op de architectuur van het schoolgebouw op zichzelf niets is aan te merken, detoneert de witte gevelwand in het landschappelijk beeld vanuit de Oudorperpolder. Het doortrekken van de groene rand zou dit beeld kunnen verbeteren. Een ziekenhuisgebouw van zes verdiepingen hoog (plus de hoogte voor de nodige afzuigapparatuur, zie ook het Van der Meij College in dit opzicht), zoals wordt gesuggereerd, zal veel meer impact hebben op de zichtlijnen, ook als de groenstrook blijft bestaan.
Naast de molengang kent het gebied een paar monumentale woonhuizen die bescherming verdienen. De bestaande woonhuizen langs de Hoornsevaart en Herenweg zouden behouden moeten blijven en illustreren de cultuurhistorische waarde van de Hoornsevaart. Ontsluiting van een toekomstig ziekenhuis zou zeker niet via Heerenweg of Hoornsekade moeten gebeuren. De capaciteit van de afslag naar Oudorp is daar niet op berekend en zonder geweld aan de groene entree van Oudorp is hier ook geen ongelijkvloerse kruising mogelijk. Ontsluiting van een eventueel ziekenhuis zou primair via de Hertog Aalbrechtlaan moet gebeuren; wellicht moet daarvoor de Ambulancepost en de Fordgarage in het Nollenoor wijken .

Het zal uit bovenstaand betoog duidelijk zijn dat het gebied uit oogpunt van ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie een kwetsbaar gebied is. Mede daardoor is de ruimte in het gebied beperkter dan ogenschijnlijk lijkt. De vraag dient zich dan ook aan of er in (groot) Alkmaar geen locaties te vinden zijn waarbij de cultuurhistorische waarde een minder grote rol speelt en er meer ruimte is voor toekomstige groei van het ziekenhuis. Te denken valt dan aan het gebied ten zuiden van het AZ- stadion, het terrein van de oude gasfabriek en de rioolzuivering aan de Helderse weg en wellicht de velden van Alcmaria Victrix, deze liggen ook op een strategische locatie binnen de randweg van Alkmaar. Zelfs de strook grond tussen het bedrijventerrein Bergermeer en de denkbeeldig doorgetrokken Huiswaarderweg zou uit oogpunt van cultuurhistorie minder schade berokkenen.

De grondprijs mag geen allesbepalende rol spelen, want die wordt vooral bepaald door de bestemming die de raad aan de grond geeft. De wijziging van bestemming zonder de prijs van de grond te verhogen is in feite een verkapte subsidie die ook op andere wijze te vergeven zou zijn. Het terrein van de voormalige gasfabriek aan de Helderseweg lijkt gelegen op loopafstand van het station veruit de beste locatie. De rioolzuivering gaat daar verdwijnen. Voor de Historische Vereniging Alkmaar is het van belang dat bij alle mogelijke locaties een degelijke cultuurhistorische waardeverkenning een belangrijke rol speelt. De Historische Vereniging Alkmaar begrijpt goed, dat ons aller MCA een nette, moderne huisvesting verdient in de stad, die toekomstproef is en dat we daar wat voor over mogen hebben. Juist dan moeten wij niet naar het ‘goedkoopste’ stukje grond kijken, maar naar de beste locatie, waarbij naast bereikbaarheid en groei ook het belang van de cultuurhistorische waarde wordt meegewogen.


Hoogachtend,
Met vriendelijke groet,

Historische Vereniging Alkmaar,
de voorzitter, de secretaris,
De heer L. Spaans namens deze de heer H. de Visser


cc. De directie van het MCA
De Molenvereniging Alkmaar
Stichting Historisch Oudorp
De Alkmaarse pers