Molenjaar

2007, jaar van de molens

De gemeente Alkmaar is een van de rijkste molengemeenten van Nederland. Het huidige bestand bestaat uit 10 watermolens en 2 meelmolens. In het verleden hebben veel meer molens in en om Alkmaar gestaan, waarvan vele inmiddels zijn verdwenen door brand of door de uitvinding van energieopwekkers als stoom en diesel, die rendabeler bleken. De Molenstichting Alkmaar zet zich in voor het behoud van de historische molens. (www.molenstichtingalkmaar.nl)
De stichting Monumentenzorg en Archeologie heeft een boekje uitgegeven over de Alkmaarse molens, getiteld "Alkmaar op de wind".

De oudste windwatermolen
Het eerste begin van de watermolen, het type dat in deze streek nog het meest voorkomt, staat in een laat-middeleeuws document (1406-1408).Willem VI, graaf van Holland, droeg de Heemraden van Delfland op naar Alkmaar of de directe omgeving te gaan om een onderzoek in te stellen naar de daar in gebruik zijn de molen die water uitwierp. Verder weten we niets van dit molentje, behalve dat het gebouwd was door Floris van Alkemade en Jan Grietensoen, helemaal aan het begin van de 15e eeuw.

De molen van Piet
Deze oude stellingmolen aan de Clarissenbuurt, hoog boven de Singel, heet officieel De Groot. Al vroeg in de 16e eeuw was er sprake van een molen op het Ritsevoort. Door oorlog en verval bleef er weinig van over. Uuiteindelijk werd in 1769 de eerste steen gelegd voor een nieuwe ronde stellingmolen, bedoeld voor het malen van graan. In 1884 kwam de molen in handen van de Aalsmeerder Cornelis Piet en deze familie heeft al vier generaties de molen beheerd en bewoond De houten stelling bevindt zich op 8 meter hoogte en heeft een uitspanning van 3,5 meter. De molen beschikt over een maalzolder, een stellingzolder en een opslagzolder. Met het originele luiwerk konden de zakken op de snelheid van de wieken woren opgehaal enneergelaten.Op demaalzolder zijn de door de wind aangedreven 16e een 17e eeuwse stenen en de haverpletter nog te zien. Ook zijn de schoningsmachine, schudzeven, vijzels en opslagsilo´s nog aanwezig in de molen. Meer weten ? Kijk op www.molenvanpiet.nl

Korenmolen Het Rode Hert
In 1610 werd op de plaats van deze molen aan de Frieseweg een olimolen gebouwd, die in 1685 werd verbouwd tot volmolen. In 1815 werd hij verbouwd tot pelmolen, waar gerst en rijst van de schil werd ontdaan, maar twee jaar later al geheel door brand verwoest. De molenaar, Pieter Koorn kocht in de Zaanstreek een andere molen, die naar Oudorp werd overgebracht om daar als pelmolen "t Roode Hert" dienst te gaan doen. In 1901 werd hij verbouwd tot korenmolen en een jaar later gekocht door Piet Berkhout. Toen in 1924 de molen tot de grond toe afbrandde, werd weer een nieuwe in de Zaan gekocht, gedemonteerd en weer opgebouwd. Er wordt nog steed op ambachtelijke wijze en volledig op windkracht gemalen, de producten zijn in de winkel te koop.
>Voor meer informatie www.molenhetroodehert.nl

De strijkmolens bij de Hoornse Vaart
In het Regionaal museum is een tentoonstelling over de achtergrond en geschiedenis van de strijkmolens bij de Hoornse Vaart. De droogmaking van meren van enig formaat werd pas in de lop van de 16e eeuw mofgelijk door de ontwikkeling van de grote bovenkruier: hierbij wordt allen de kap met de wieken op de wind gedraaid. Deze molens waren uitgerust met een scheprad waarmee het water ongeveer 1 a 1,5 meter omhoog kon worden gebracht.Om diepere meren droog te maken werden molens in gangen achter elkaar gezet op verschillende niveaus.Zo werd het water trapsgewijs uit de polder in de ringvaart gebracht. In 1643 werd de vijzelmolen ontwikkelld waardoor het water tot 6 meter opgemalen kon worden. Pas in de 19e eeuw werden ook de strijkmolens bij de Zeswielen "vervijzeld".
Van de 14 strijkmolens die vanwege de drooglegging van de Heerhugowaard (1625-1629) nodig waren, zijn er nu nog 8 over: 4 bij de Zeswielen,een bij Oudorp en drie bij Rustenburg. Van de zes molens bij de Zeswielen ging nr 6 in 1717 door brand verloren en werd niet herbouwd. Als gevolg van een grootscheepse herziening van deboezemsystemen en de aanleg van het kanaal Omval-Kolhorn werden de strijkmolens in 1941 nutteloos. Molen nr 1 moest worden afgebroken (herplaatsing in het openluchtmuseum Arnhem mislukte), de overige vier werden als woning in gebruik genomen. Het binnenwerk van deze molens verdween tijdens de oorlog in de kachel.

Landelijke activiteiten staan vermeld op www.jaarvandemolens.nl