Puienprijswinnaars 2011

Winnaars van de Puienprijs 2011

De Publieksprijs
is dit jaar toegekend aan de winkel van Wijdeman, Magdalenenstraat 16.

Juryrapport inzake de Puienprijs 2011 in de categorie "Zakelijke panden met eigentijdse pui"

Esprit

De nieuwbouw op deze locatie aan het einde van de Laat heeft historische verhoudingen, die gebaseerd zijn op het vorige pand. Er is echter wel een extra verdieping tussengeplaatst. Vervolgens is dit nieuwe pand gekopieerd op de naastliggende locatie waar voorheen slechts een éénlaags winkelvolume gesitueerd was. Het geheel heeft een overduidelijk dubbel karakter, mede door de dubbele gevelpunt en de scheiding door middel van de Keulse- of zakgoot die in een ingewerkte zinken hemelwaterafvoer uitmondt en waardoor de identieke gevels gescheiden worden. De pui is niet helemaal identiek, omdat de begane grondplint van het rechterdeel ook de toegangsdeur tot de bovenliggende woningen geeft.
De detaillering van het rode metselwerk van de bovengevel heeft verwijzingen naar de Amsterdamse schoolstijl van het oude pand, met name in de topgevel. Dit zorgt ervoor dat het niet als een groot gemetseld vlak overkomt, maar juist subtiel gedetailleerd. De houten kozijnen in de bovengevel hebben een T-indeling meegekregen waarbij de onderste delen te openen zijn en de bovenlichten een niet originele 3-deling meegekregen heeft, die overigens nodig zijn om de juiste verhoudingen binnen het kozijn te handhaven. Één kritiekpuntje op deze kozijnen betreft de manier van wegwerken van de noodzakelijke ventilatieroosters: het zou beter zijn geweest als de stijlen niet voorbij de bovendorpel door zouden lopen. De onderpuien, waarin twee winkeletalagepuien en een woningtoegangspartij gesitueerd zijn, zijn juist heel modern door het verticale donkerdere metselwerk en de ijle zinken kaders in de neggekanten, waarachter de kozijnen weggewerkt zijn. De hardstenen platen in de hoeken maken het helemaal af. De commissie is dan ook van mening dat het ontwerp van Hans Rikken uit Purmerend, gebouwd door Bouwbedrijf Tervoort uit Egmond in opdracht van dhr. Bontje uit Bergen, een bijzonder smaakvolle invulling van de straatwand geworden is met respect voor hetgeen er stond en een prachtige aanvulling op het reeds eerder opgeknapte naastliggende pand van Esprit. Dit heeft de commissie doen besluiten om de Puienprijs 2011 in de categorie “Zakelijke panden met eigentijdse pui” toe te kennen aan het pand aan de Laat 233-235, bekend als “Esprit”.

Juryrapport inzake de Puienprijs 2011 in de categorie “Zakelijke panden met een historische pui”

Huis met de Kogel

De puienprijscommissie heeft in deze categorie vijf nominaties geselecteerd waarvan er één met kop en schouders boven de andere genomineerden uitsteekt. Unaniem is de commissie dan ook tot de volgende winnaar gekomen: Als één van de weinig overgebleven gotische houten huizen in Alkmaar dat ook veel Hollandse renaissance elementen in zich heeft, is dit rijksmonument uit 1557 een uniek pand in de geschiedenis van de stad Alkmaar. Als woon- en werkhuis gebouwd heeft het vele functies en verbouwingen doorgestaan, waarbij in de 19e eeuw zelfs het kenmerkende overstek in de stenen zijgevel op de verdieping is verdwenen. In 2010 is het tezamen met de naastliggende 17e eeuwse panden grondig gerestaureerd. Alle gevels van de drie panden zijn onder handen genomen en het middelste pand heeft zelfs een gespiegelde begane-grondindeling gekregen. Opvallend daarbij is het zichtbaar maken van een oude kelder in het winkeldeel. Twee panden bieden plaats aan winkelruimte met appartementen daarboven, terwijl het derde pand na de restauratie een multi-monumentale publieksfunctie zal krijgen. Bij de uitvoering bleven zoveel mogelijk originele materialen en detailleringen behouden, of werden teruggebracht. Het meest gewijzigd is de kleurstelling, die bepaald is aan de hand van een uitvoerig bouwhistorisch kleurenonderzoek. Het is even wennen, maar door de veelkleurigheid is de historische allure in dit straatje helemaal terug. De Puienprijscommissie wil de totaal omvattende gevelrestauratie van deze panden in opdracht van Woningcorporatie "Van Alckmaer" en uitgevoerd door aannemingsbedrijf Ooijevaar naar grondig restauratieplan van Heine en van De Rijt Architecten uit Tiel in samenwerking met Hylkema consultants uit Utrecht dan ook op alle fronten als geslaagd benoemen. Het kan dan ook niet anders zijn dan dat de commissie de Puienprijs 2011 in de categorie “Zakelijke panden met een historische pui” toekent aan de drie panden aan de westzijde van de Appelsteeg, waaronder er één, die aan de gracht, bekend staat onder de naam "Huis met de Kogel".

Juryrapport inzake de Puienprijs 2011 in de categorie “Woonhuizen nieuwbouw”

Nieuwbouw Koningsweg

Na een hele magere vorige editie heeft de puienprijscommissie in deze categorie weer 5 projecten genomineerd, die qua maat en schaal nogal van elkaar verschillen. Twee enkele woonhuizen ten opzichte van twee hele grote bouwblokken en één wat kleiner bouwblok. De commissie is nipt tot een winnaar gekomen tussen twee uitersten in deze categorie. Gelegen naast een genomineerd industrieel erfgoed uit een andere categorie is dit woningbouwblok op een begane grond van winkelruimten in de plaats gekomen van de voormalige uitbreiding uit 1974 van de Kaasfabriek Eyssen. De vorm en de schaal van dit nieuwe bouwblok is geïnspireerd door die voormalige uitbreiding en sluit goed aan op het oude prachtig gerestaureerde hoofdgebouw. De parcellering, waarbij afzonderlijke panden zichtbaar blijven in het straatbeeld, is gebaseerd op de criteria van het beeldkwaliteitsplan binnenstad en maakt dat blok qua schaal en maat toch goed passen in de gevelwand. Dit wordt bereikt door het toepassen van verschillende kleuren baksteen en het toepassen van zadeldaken. De uitwerking is strak en modern. Het metselwerk in meerdere kleuren heeft doorgestreken voegen en wordt op de overgang van twee panden gescheiden door een in het metselwerk opgenomen vierkante hemelwaterafvoer. Een redelijke mate van diversiteit wordt bereikt door het gebruik van verschillende kleuren kozijnen die van aluminium zijn in de plint en meestal van hout op de verdiepingen met houten deuren achter Franse balkons die òf helemaal transparant zijn òf bestaan uit hekwerken met verticale spijlen op de verdiepingen. Één deel heeft omkaderde kozijnen terwijl in het meest donkere deel op de hoek met de Minderbroedersteeg de aluminium kozijnen op de verdieping zelfs achter het metselwerk liggen met een hele diepe negge. De dakrand is overal afgewerkt met een eenvoudige zinken afdekdeel. In opdracht van Stichting Woonwaard Noord-Kennemerland Alkmaar heeft het architectenbureau OeverZaaijer uit Amsterdam in 2005 al het ontwerp gemaakt na een gewonnen prijsvraag over het stedenbouwkundige plan voor de Paardenmarkt. Witkamp Bouwgroep bv uit Almere heeft het vervolgens vertaald in een goed afgewerkt project. De grote positieve invloed op de omgeving heeft de commissie doen besluiten om de Puienprijs 2011 in de categorie “Woonhuizen nieuwbouw” toe te kennen aan het bouwblok Kanaalkade – Minderbroederstraat – Koningsweg.

Juryrapport inzake de Puienprijs 2011 in de categorie “Woonhuizen restauratie”

Karenhuis

In de categorie "Woonhuizen restauratie" had de puienprijscommissie vijf nominaties, waarvan er twee zéér hoog scoorden. Na vele discussies is de commissie met de volgende motivatie tot de winnaar gekomen: Dit rijksmonument uit 1919 is een vroeg ontwerp van architect Duiker, bekend geworden door zijn ontwerp van paviljoen Zonnestraal in Hilversum. Dit ontwerp heeft hij echter in samenwerking met architect Bijvoet gemaakt. Tijdens het groot onderhoud in 1975 van deze vroege voorloper van bejaardenhuisvesting zijn veel authentieke details verloren gegaan. Met de afgelopen restauratie werden authentieke details als het balken-plafond, de brede gangen en originele raamindeling teruggebracht. Ook is de entree in ere hersteld en de klok weer op z'n oude plek terug geplaatst: kortom een volledige reconstructie. Het meest in het oogspringend is de nieuwe kleurstelling van het schilderwerk in de buitenkozijnen, de dakranden en de balustrade op tuinmuren. Dit is gebaseerd op de authentieke kleuren die zijn aangetroffen bij de kleurhistorische verkenning. Het enige verschil met de oorspronkelijke situatie is dat de glasvlakken omlijst horen te zijn door stopverf in de kleur wit geschilderd om voortijdige veroudering te voorkomen.Toch is het juist die frisse kleurstelling die de authenticiteit van de ingreep vergroot. Dit rijksmonument wordt inmiddels bewoond door particulieren en door een zorggroep van 's-Heeren Loo Noord-Nederland en uiteraard diende het aangepast te worden aan de huidige eisen. Hiervan zijn de lichtstraten in de nok in het exterieur nog wel het meest zichtbaar. Deze zijn echter met respect voor de bestaande architectuur ingepast en zijn daardoor een passende aanvulling. Dit geldt ook voor het glaskozijn in de dakkapel waarachter de bestaande houten deur gehandhaafd is gebleven. Door het uitreiken van de Puienprijs 2011 in de categorie “Woonhuizen restauratie” spreekt de commissie hierbij wederom haar waardering uit voor de inspanningen van Woningbouwvereniging "Van Alckmaer voor wonen" die Klous + Brandjes Architecten bna uit Haarlem opdracht heeft gegeven voor het ontwerp van de reconstructie en Bouwbedrijf Kakes die voor een zorgvuldige uitvoering heeft gezorgd. De Prijs is gewonnen door het Karenhuis aan de Krelagestraat.