|
Nieuwjaarstoespraak Historische
Vereniging Alkmaar
12 januari 2011
Welkom leden, gasten, bewoners Bergerweg 1, bestuur,
Het eerste goede nieuws van 2011 (in onze kringen) was
de opening van dit gebouw. Wie er in de kerstvakantie nog was, zoals wij, om
wat van onze spulletjes op te bergen in de kast, die de gemeente ons
beschikbaar stelde, geloofde werkelijk niet, dat het mogelijk zou zijn om het
publiek vanaf 4 januari hier te ontvangen. Er moet nog veel in en om het pand
gebeuren, maar het is gelukt om het terug te geven aan de burgerij van onze
stad en streek en dat is een grote felicitatie waard.
Het eerste slechte nieuws van 2011 (in onze kringen)
is het in de verkoop doen van het beroemde Raadhuis van Graft, schitterend
voorbeeld van Hollandse Renaissance uit 1613. U zult het vast wel gelezen
hebben in de Alkmaarsche Courant vorige week, mèt treurige foto van collega
Fred Hoek, voorzitter van de Oudheidkundige Vereniging van Graft-De Rijp.
Een groot contrast, de redding van dìt monument en de
dreiging van het teloorgaan voor de burgers van het Grafter Raadhuisje. Dit
jaar is het thema van Monumentendag,- de 25e al weer -, “Nieuw
gebruik Oud gebouw”. Oftewel: gaan
we verstandig om met hergebruik, recycling, duurzaamheid in ons
monumentenbezit. Ik noemde u twee voorbeelden, hoe het wel kan en hoe het niet
moet! Dat het één nu in Alkmaar ligt en het ander erbuiten doet niet ter zake.
Het had immers ook andersom kunnen zijn.
Dit soort voorbeelden vragen ons bij het ingaan van
een nieuw jaar na te denken over de rechtvaardiging van het bestaan van
historische verenigingen: waartoe zijn wij op aarde, als het ware! Door onze soort verenigingen worden mensen
aangetrokken die serieuze zaak willen maken met het doorgeven aan volgende
generaties van waardevol cultuurhistorisch bezit, van schoonheid, van het
resultaat van eeuwenlang liefdevol onderhouden en bewaren, van tekens in het
landschap, de steden, de dorpen, tekens van onze afkomst, van ons leerproces met
elkaar door de tijden heen. In feite tekens van onze identiteit, van wie we
zijn en wie we zijn geworden. Het gaat om meer dan mooie geveltjes,
verbazingwekkende bodemvondsten, fraaie boeken, gezellige lezingen. Een
historische vereniging doet een appel op hergebruik, op duurzaamheid van de
schoonheid, op respect voor het werk van onze voorouders. “Cultuurhistorie” is
daarvoor de vakterm. En dat appèl uit zich op vele manieren. Soms als een
feest, soms als een strijd. Ik ga u daar recente voorbeelden van geven.
Ondertussen zijn we als vereniging 85 jaar oud. We
staan feitelijk als daklozen op straat, maar zijn nochtans gelukkig met uw
komst. Wij vreesden, dat u de afgelopen jaren toch wel heel graag naar ons
chique gesitueerde pand aan de Oudegracht wilde komen, maar voor de gang naar
dit gebouw in ontwikkeling tussen de zandhopen en de plassen heeft u zich niet
te goed gevoeld. Wij dus ook niet en we gaan er samen het beste van maken. Voorlopig
gaan we hier in dit gebouw onze werkgroep- en bestuursvergaderingen plannen.
Onze lezingen zullen dit seizoen nog worden georganiseerd op Varnebroek. De
eerste al over twee weken, op woensdag (niet dinsdag, zoals in Oud Alkmaar stond),
26 januari, 20.00 uur met Peter Bitter. Historische Vereniging Alkmaar dus ook
op de Bergerweg 1, maar meer dan een kleine archiefkast bezitten we hier niet.
We blijven daarom uitzien naar een eigen pand, dat ook meer de eigen
uitstraling van ons verenigingswerk kan krijgen, dan hier mogelijk is. We
zullen zien.
Maar wat een jaar was 2010 ! Onze top 10 van feest en
strijd van het vorige jaar luidt als volgt:
1. De Paardenmarkt: adembenemend avontuur van onze
archeologische dienst met Rob Hoedema voorop, bijna archeoloog van het jaar.
Peter Bitter gaat in onze eerste lezing van dit jaar op woensdag 26
januari vertellen, wat Rob met zijn mensen allemaal heeft opgegraven en dat het
anders zit met die Victorie van Alkmaar, dan we altijd dachten. Hoe zit het nou
met held Cabeljauw ? Peter kondigde al aan, dat de Alkmaarse geschiedenis
herschreven gaat worden. U bent allen welkom op aan het Varnebroek en het is
nog gratis ook voor de leden, inclusief het pauzedrankje.
2. Doelenveld:
met nadruk op ‘veld’. Maar er dreigt vrijwel geen groen te komen, er is vrijwel
geen open ruimte meer in het Yxieplan. Betere adresnaam voor het volgepropte
veld lijkt straks: De Doelenstegen 1, 2, 3 en 4. Wat blijft er te zien van het
mooie Doelengebouw, van de historische schietbaan (waardoor die plek dus
Doelenveld heet), van de gevel van het oude schoolgebouw in de Doelenstraat ? Morgenavond
wordt er een gevoelig besluit genomen in de gemeenteraad. De Historische
Vereniging heeft nog eens een zeer indringend appèl gedaan op onze bestuurders
om met een amendement op het bestemmingsplan de komst van Yxie tot een feest te
maken en de strijd met bewoners en erfgoedinstellingen, die anders
onvermijdelijk is, te voorkomen. Respecteer in het plan voor het Doelenveld de
cultuurhistorische waarden. Wij hebben laten zien, dat dit met een beetje goeie
wil ook kan, met respect voor de belangen van Provadja, Lucebertmuseum en de
bewoners.
3. MCA: ziet u het al naast de enige grote groene oase
van natuurlijke en cultuurhistorische betekenis van de stad, de wonderschone,
maar kwetsbare Oudorper polder. Ik geef toe, als je in het toekomstige MCA ligt, aan de zuidkant, op de achtste
verdieping, kan je ervan genieten, van die mooie historische polder. Maar aan
de overkant, wandelend door de groene paden en langs de idyllische slootjes zal
geen burger gaan verzuchten, blikkend naar de horizon, “oh oh oh, wat hebben
wij toch een mooi betonnen ziekenhuis met slim gekozen gevelmaterialen, die
lijken weg te vallen tegen de blauwe luchten. Onzalig plan, waar we spijt van
zullen krijgen. Beter van niet !
Niet in de top drie, maar wel voortdurend in 2010 in
onze aandacht waren:
4. De Bruggen in het Schelphoekgebied, slechte keuzes,
gemiste kansen.
5. Zeldzame boerderijen : dreigende sloop aan de Boekelermeerweg,
de Schermerdijk, de Westrand; en die aan de Kanaaldijk werd na de brand niet
teruggebouwd!
6. De fraaie gevel van de Ringersfabriek: het laatste industrieel erfgoed in
Alkmaar, straks alleen nog te zien op oude ansichtkaarten? Nee toch !
7. Een boom pal voor ons enige vastgoedbezit, het 17e
eeuwse poortje bij de Hof van Sonoy, net weer kostbaar gerepareerd, kleurig opgeschilderd
en verguld !? Dat wordt dus een groen poortje, maar van de verkeerde soort
groen. Beter van niet !
Laat ik eindigen in majeur:
8. Pakhuis Eijssen: een nieuw juweel aan de rand van
de historische binnenstad.
9. De herinrichting van de Dijk: de burgerij krijgt er
een gezellig plein bij.
10. Restauratieplan Joodse Synagoge. Châpeau !
Soms is ons verenigingswerk dus een feest, soms een
strijd. Kan dat beter, vroeg de gemeente zich af en nodigde ons uit voor een
toekomstgericht overleg. We hebben de uitnodiging van de heer Bosch, de nieuwe
eindverantwoordelijke voor de monumentenzorg van onze stad, van harte
aangenomen en gaan volgende week eens met elkaar verkennen hoe we samen
gedachten kunnen delen over duurzaam erfgoedbeleid voor de stad. Wij willen
o.a. graag afspraken maken over de bescherming van gevels van beeldbepalende
panden en over de bescherming van monumentale interieurs. En we kijken niet
alleen naar oud. Onze puienprijzen bewijzen, dat we net zo goed oog hebben voor
fraaie moderne architectuur. Sterker nog, monumenten kunnen pas als tekens van
schoonheid fungeren in het contrast. Op voorwaarde, dat ook de moderne
bouwwerken getuigen van respect voor hun cultuurhistorische omgeving.
Hoe gaat het ondertussen met onze vereniging zelf, haar
ruim 1100 leden en vele werkgroepen.
Het zou natuurlijk geheel bij de aard van de
Historische Vereniging passen als ik hier nu in detail ga opsommen welke
lezingen we allemaal in 2010 organiseerden, welke publicaties er waren, aan
welke wandelingen u kon meedoen en wat er allemaal aan knaps is uitgedacht in
onze werkgroepen. Maar u moet van mij nu geen historisch overzicht verwachten.
Als u er bij was vertel ik u immers niets nieuws. Als u het gemist heeft is het
uw eigen schuld. Want het was fantastisch. In 2011 krijgt u nieuwe kansen.
Laat ik dus volstaan met namens het bestuur mijn
hartelijke dank uit te spreken aan alle vrijwilligers, aan de mensen van het
archief en van archeologie voor de goede samenwerking in het afgelopen jaar,
aan de gemeente (die ons hielp tenminste een voet tussen de deur te krijgen op
Bergerweg 1 en een opbergruimte beschikbaar stelde).
Onze talloze vrijwilligers maakten weer vele burgers
van Alkmaar en ver daar buiten gelukkig met lezingen, wandelingen, een fietstocht,
de Pinksterdrietocht, de uitgaven van Oud Alkmaar, de website, de werkgroep
onderwijs, de werkgroep geschiedenis, de werkgroep pré-adviezen voor de ‘welstand’.
En waar de leden niets van merkten, maar wat er wel steeds was, waren de
inpakkers (van Oud Alkmaar), de uitpakkers (Jan en Kees, onze verhuizers), de
adviesgroepleden (met soms een feest, soms een strijd), de ereleden, die
zorgden voor de uitreiking van de oud-alkmaarprijs (in 2010 aan de
Remonstrantse gemeente), de puienprijscommissie, de helpers bij de open
monumentendag. En niet te vergeten, de bobo’s als laatsten: de bestuursleden
zelf. In april mocht ik de voorzittershamer van Harold Bos overnemen. Sindsdien
ben ik meer en meer onder de indruk gekomen van de rijkdom van zijn geestelijke
erfenis voor de vereniging en van de enthousiaste inzet van velen, die de
vereniging een gezicht geven.
Onze Speerpunten voor 2011
zijn:
* Ledenwerving:
meer leden zijn welkom.
* Nieuw publiciteitsplan, gebruik maken van moderne
media, digitaliseren van onze publicaties.
* Meer samenwerking met de erfgoedpartners van de stad:
onze activiteiten kunnen beter op elkaar worden afgestemd: wie doet wat. Nu
lijkt het erop, dat we elkaar vliegen afvangen. En dat is niet goed voor de
burgerij. Bij de ene lezing van het Historisch café moet je fors betalen, de
andere van de Historische Vereniging is gratis. En het is voor de meeste bezoekers
niet duidelijk waarom dit verschil er is. Dat kan beter !
* We zetten ons in voor het cultureel erfgoed van Overstad
en stellen een top 10 van waardevolle plekken op, in samenwerking met gemeente
en ontwikkelaars.
* Puienprijsboek: 10 jaar
puienprijs willen we in het najaar met een naslagwerk gaan bekronen.
U weet weer heel veel van
ons. Hartelijk dank voor uw belangstelling. Dat 2011 een jaar mag worden van
rijke samenwerking en vriendschap rond het cultureel erfgoed van onze stad
Alkmaar, die duurzaam mooi kan blijven voor onze kinderen en kleinkinderen, als
we dat samen willen.
Namens het bestuur van de Historische Vereniging
Alkmaar,
Leen Spaans,
voorzitter
|
