foldertje
home | vereniging | agenda | nieuws | tijdschrift | puienprijs | alkmaar in de klas | links | lid worden | contact

REDT RINGERS !


Standpunt van de Historische Vereniging Alkmaar ten aanzien van het behoud van de Ringersfabriek te Alkmaar.

Alkmaar, 7 september 2011

Op de jaarvergadering van de HVA van 20 april 2011 is met grote instemming van de aanwezige leden het bestuur gevraagd zich in te zetten voor het behoud van de Ringersfabriek. Van verschillende kanten worden plannen ingediend om de Ringersfabriek geheel dan welgedeeltelijk te behouden. In eerste instantie zou de Hogeschool InHolland gebruik gaan maken van het gebouw. Nu dit plan niet doorgaat gaat de projectontwikkelaar er van uit het gebouw te slopen met eventuele instandhouding of herbouw van de voorgevel, is in de pers gemeld. Om diverse redenen is de HVA daar geen voorstander van en komt met het voorstel het gehele gebouw te bewaren.

1. Het gebouw is van hoge cultuurhistorische waarde, vergelijkbaar met de Verkadefabriek in Zaandam. In diverse plaatsen in Nederland zijn voorbeelden te vinden waar cultureel industrieel erfgoed is behouden door de gebouwen een andere functiete geven. Zonder volledig te zijn noemen we de Verkadefabriek, de voormalige elektriciteitscentrale Villa Augustus in Dordrecht, Restaurant Amsterdam in een voormalig waterpompstation, de Westergasfabriek in Amsterdam, de Sphinxgebouwen in Maastricht en de Roosenburggebouwen van Philips in Eindhoven.

2. In de cultuurhistorische waardenkaart, Gemeente Alkmaar december 2007, bevestigt de gemeente de waarde van de Ringersfabriek door het gebouw een cultuurhistorische waardevolle bebouwing te noemen.

3. In het structuurplan Overstad, Gemeente Alkmaar december 2007, wordt de Ringersfabriek diverse malen genoemd als gebouw van waardevolle architectuurhistorische waarde:
De bewaard gebleven Ringers Cacaofabriek (1920 e.v.), een tot ver buiten Alkmaar Beroemde fabriek, was de grote cacaofabriek van Hendrik Ringers. Het fabrieksgebouw werd in 1920 opgetrokken naar ontwerp van het bekende Alkmaarse bouwbedrijf van F.H. Ringers en Zn. en spoedig erna nog verschillende malen sterk uitgebreid. Na de sluiting van de cacaofabriek in ca. 1970 vestigde zich hier een grote meubelzaak: Klercq Woonwereld. De nieuwe eigenaar veranderde de uiterlijke verschijningsvorm door het aanbrengen van o.a. wit plaatmateriaal. Maar onder dit materiaal bevindt zich nog de oude, historisch waardevolle fabriek in een sobere bouwstijl naar een ontwerp dat door Dudok en de Amsterdamse School beïnvloed is. Karakteristiek voor het oude bedrijfsgebouw zijn de vele grote stalen vensters, samengesteld uit kleine brede ruitjes.
In het structuurplan wordt de volgende aanbeveling gedaan: 
Het wordt aanbevolen om te kijken of behoud van de voormalige Ringersfabriek (en het voormalige Witte Kruisgebouw met bijbehorend woonhuis) mogelijk is. Voor de twee houten v.m. PTT-gebouwen uit 1954 geldt hetzelfde, (met dien verstande dat verplaatsingnaar een andere plek volgens de afdeling Monumentenzorg tot de mogelijkheden behoort).

Het fabrieksgebouw werd in 1920 opgetrokken naar ontwerp van het bekende Alkmaarse Bouwbedrijf van F.H. Ringers en Zn. De oude historisch waardevolle fabriek is in een sobere bouwstijl opgetrokken. Het ontwerp van de gevels is beïnvloed door de toen nieuwe bouwstijl van Frank Lloyd Wright. Berlage is in 1911 naar Amerika geweest om het werk van o.a. Frank Lloyd Wright te bezoeken. De Alkmaarse architect Jan Wils werkte van 1914 tot 1916 op het kantoor van Berlage in Den Haag. (zie: Villa de Lange 1916/17).
Het is zeer waarschijnlijk dat Jan Wils (als Alkmaars architect) F.H. Ringers aanwijzingen heeft gegeven over de nieuwste bouwrichting van Frank Lloyd Wright die hij bij Berlage uit de eerste hand had leren kennen en wiens voorbeeld hij ook heeft toegepast in Alkmaar in 1916 bij ‘Villa de Lange’ aan de Wilhelminalaan 2 en in 1919 bij de twee herenhuizen aan het Nassauplein 12 en 13. De eerste schets (1916) voor de gevel van ‘Villa de Lange’ (Wilhelminalaan 2) is bijna een letterlijke vertaling van de ‘Unity Temple’ (en de Larkinfabriek te Buffalo en Protestantse kerk te Oakpark te Chicago) van Frank Lloyd Wright. (Dus niet door Dudok en de Amsterdamse school zoals ten onrechte in het structuurplan Overstad uit 2007 vermeld staat).

De familie Ringers had vanaf 1904 aan het Varnebroek een fabriek, die in 1920 verplaatst is naar de Kanaaldijk. De aannemer Ringers van de familie Ringers heeft ook Villa de Lange van architect Jan Wils gebouwd! Bovendien kwam die Villa de Lange als het ware in de achtertuin van de erste Ringers Chocoladefabriek aan het Varnebroek.

Met ander woorden: de Ringersfabriek, sterk beïnvloed door Jan Wils (die zichzelf graag Jan Wright noemde), gebouwd door aannemer Ringers, die daarvoor ook Villa de Lange bouwde, bracht een toen zeer moderne internationale bouwstijl in de stad. De monumentale waarde en de zakelijke, strakke schoonheid overtuigen nog steeds als je foto's ziet van het gebouw in volle glorie. Zo kan het er weer gaan uitzien, als we ons best er  voor doen: een sieraad voor Overstad en de stad als geheel. Ringers vertegenwoordigt het gedachtengoed en de creatieve scheppingen van Jan Wils en via hem van Berlage en van Frank Lloyd Wright. het verdient het om monument te worden

Het bestuur heeft contact gezocht met architecten om een visie op het voortbestaan van de Ringersfabriek te ontwikkelen.Met Mark. A.M. Koning, architect MBA te Alkmaar (en mede-directeur/eigenaar van Format Architecten BV BMA te Wognum) ontwierpen we een schets hoe de gerestaureerde Ringersfabriek als ‘verbinding’ zou kunnen functioneren tussen oude en nieuwe stad.

Er zijn vele mogelijkheden voor gebruik: winkels en horeca, maar uiteraard ook cultuur. Alsnog een mooie plek voor Yxie, voor Provadja, ateliers voor kunstenaars en ontwerpers, poppodium. De Historische Vereniging Alkmaar heeft grote waardering voor de politiek, die nu probeert de economische ontwikkeling van Overstad en daarmee heel Alkmaar en de regio op de rails te krijgen. Er is ook waardering voor het feit, dat daarbij de cultuurhistorische waarde van de Ringersfabriek terug is in de aandacht. Maar voor nu en de toekomst roepen we ons college van B&W en de ontwikkelaars op maximale inspanning te leveren voor het redden en restaureren van de hele fabriek. Veel meer bezoekers trekken naar Alkmaar. Hier ligt een unieke kans, te vergelijken met de grandeur van de Verkadefabriek in Zaandam en de Westergasfabriek in Amsterdam. Op een namaakgevel van het zoveelste winkelcentrum zit niemand te wachten in Alkmaar en daarbuiten. Op een trotse waardering voor Alkmaars roemruchte industriële verleden des te meer.