Filmbeelden van de bevrijding in de meidagen van 1945 zijn tamelijk zeldzaam. Logisch ook, aan alles was toen nog gebrek, kostbaar filmmateriaal én dure grondstoffen om films te ontwikkelen behoorden bepaald niet tot de prioriteiten. Tenzij je je bewust was van de historische gebeurtenis en je de benodigde spullen toch al onder handbereik had. Zoals de bevriende Alkmaarse collega-ondernemers De Vries en Vlaanderen. De een van drogisterij en chemicaliënhandel Vriesia, de ander van foto- en filmzaak Flandria.
Dankzij die door het toeval tot stand gekomen coproductie zijn we bijna tachtig jaar later getuige van de intocht van de Canadese bevrijders in Alkmaar op 8 mei 1945. We zien ontspannen lachende soldaten. Via de Kennemerstraatweg komen ze de stad binnen. Ze steken een sigaret op en laten zich toejuichen door uitbundige Alkmaarse vrouwen, mannen en kinderen. Vliegtuigen van de geallieerden passeren het luchtruim boven de Waagtoren. Een meisje met een grote strik in het haar zwaait met een Nederlands vlaggetje. Massaal wappert de driekleur in zwart-wit aan de gevels van het Luttik Oudorp. Ondertussen gaat het leven ‘gewoon’ door en maken vier kinderen een onbekommerd kanotochtje door het Alkmaarse binnenstadswater.
Vrolijke zorgeloze beelden zijn dat voornamelijk. Spelende kinderen, kinderen die leren fietsen en schaatsen. Het familie-uitje per NACO-bus naar de speeltuin in Bennebroek. Popelsmanlaan, Luttik Oudorp, Waagplein, Fnidsen, Verdronkenoord en Hofdijkstraat in het decor van de jaren ’50 en ‘60, al dan niet met familieleden op de voor- of achtergrond.
Eén film uit de collectie Vriesia is compleet anders van sfeer en karakter. Geen zorgeloze familietafereeltje dit keer, maar een nieuwsreportage in een tijd dat beelden van een flinke brand in Alkmaar het NTS-Journaal niet haalden. Op 7 mei 1960 registreerde iemand van Flandria negen minuten lang de uitslaande brand aan het Luttik Oudorp die het pand van Vriesia in de as legde. Op een dag na is dat 15 jaar na de vrolijke beelden van de intocht van de Canadese bevrijders. Er is geen houden aan voor de Alkmaarse brandweer. Het pand brandt volledig uit en wordt later dat jaar gesloopt.
‘Het moet er behoorlijk in hebben gehakt bij de familie’’, zegt Joris Jan. ‘De brand: daar ging het later heel vaak over. Ze kwamen er wel overheen, maar de pijn die het had veroorzaakt ging nooit helemaal weg.’
