Rondreizend door Nederland kom je verschillende gebouwen tegen die je, ook al heb je ze nooit eerder gezien, toch direct herkent. Voorbeelden zijn kastelen en kerken. Ook stations waren vroeger heel karakteristiek, enerzijds door hun ligging vlak buiten het oude centrum en anderzijds doordat ze ontworpen werden door een kleine groep architecten.
Iets dergelijks geldt voor postkantoren die als paddenstoelen uit de grond schoten nadat in 1850 in de Postwet was bepaald dat alle gemeenten een postkantoor moesten krijgen. In Alkmaar was tot dan het postkantoor steeds bij de directeur aan huis geweest, maar in 1877 kon het door C.H. Peters speciaal daarvoor ontworpen gebouw aan de Gedempte Nieuwesloot worden geopend.
Diezelfde Peters heeft als Rijksbouwmeester een honderdtal postkantoren op zijn tekentafel uitgewerkt. Niet zo verwonderlijk dus dat die gebouwen overal in het land op elkaar lijken.
In Alkmaar ontbraken echter de middelen om een dergelijk groot gebouw voor alleen de postdienst rendabel te maken, daarom werd besloten het pand een dubbelfunctie te geven: rechts kwam het postkantoor met – uiteraard – de woning van de directeur en links het kantoor van de dienst Kadaster en Hypotheken. Maar na een paar jaar bleek dat de PTT daar uit zijn jas groeide en moest Peters voor de hoek van Koorstraat en Heul een nieuw gebouw ontwerpen.
Dat laatste pand is inmiddels gesloopt en vervangen door nieuwbouw, maar de eerste schepping van Peters in Alkmaar doet na 2007 dienst als Grand Hotel Alkmaar. Die overgang van postkantoor naar horeca is op veel plaatsen in het land te zien.
Naast het enorme rijkswapen in de top van de gevel herinneren twee windwijzers, voorzien van afkortingen, aan de oorspronkelijke functie van het gebouw: Kadaster en Hypotheken en Koninklijke Post. Afhankelijk van de wind al of niet achterstevoren.
Ans Hagenbeek, HVA
Henk de Kruik, HVA