Alkmaar en Lucebert wankelen allicht?

’Van te veel spektakel wankel je allicht’.  Het staat sinds 1994 op het Stadskantoor. De Sociale Dienst trok er een jaar eerder in. Alkmaar achtte toen Lucebert een van de belangrijkste kunstenaars van Nederland. Hij mocht iets bedenken voor op de gevel. Maar hij overleed voortijdig. Zijn nazaten stelden een regel uit zijn laatste dichtbundel voor. Het is een bezwerende formule, zoiets als ‘doe maar gewoon, dan doe je gek genoeg’. Of korter: ‘pas op!’ Op een gebouw van de Sociale Dienst zou je eerder een bemoediging als ‘kop op’, of ‘hou vol’ verwachten. Maar niet dus in Alkmaar. Ik heb het lang geprobeerd, maar uiteindelijk gaf ik het op om te begrijpen wat er nu eigenlijk precies stond. Het klinkt leuk, maar wat bedoelt u, Lucebert? ‘Wankelen’ is ‘bijna vallen’. Maar wat is dan ‘allicht bijna vallen’? ‘Misschien’ bijna vallen? Dan val je dus uiteindelijk niet. Ook niet van ‘spektakel’. En dus ook niet van ‘te veel spektakel’, wat dat dan ook moge zijn. Kortom, quasi intellectueel gebrabbel, zoals veel poëzie van de Vijftigers, waartoe Lucebert zich rekende. Het was vooral een boeiend literair verzet tegen de gevestigde orde in de jaren vijftig. Met Simon Vinkenoog kon je nog lachen. Met Remco Campert kon je je eeuwig jong en onafhankelijk voelen. Maar de andere Vijftigers blonken uit in experimentele onleesbaarheid. Drs. Kipping, ‘neerlandicus’, alias Kees van Kooten, zou er zijn handen vol aan hebben.

Ik hoef Lucebert geen trap na te geven. Ik ben eenvoudigweg geen aanhanger van literaire moeilijkdoenerij. En dan vallen dichters als Lucebert af. Moest toen op 8 februari zijn oorlogsverleden werd onthuld wel weer denken aan de affaire Aantjes. De gerespecteerde politicus kon meteen van het toneel verdwijnen toen op 6 november 1978 door Lou de Jong op twee tv-zenders tegelijk werd onthuld, dat Aantjes in 1944 vrijwillig in Duitsland was gaan werken. Het land oordeelde snoeihard. Te hard, zoals later bleek. Lucebert meldde zich ook vrijwillig in Duitsland, bij een V1-fabriek, in 1943. Net als Aantjes nog erg jong. Nu is de reactie in de media milder, geschrokken ja, maar wel met meer mededogen. Lucebert leeft niet meer, we zijn aanzienlijk verder in de tijd. En we zijn gewend aan eigentijdse jonge jihadisten, die evenzeer waanwijs hun hoofd verliezen in een terreurideologie. Alkmaar en Lucebert is opeens een kwetsbare geschiedenis: het zal wel bij wankelen blijven. Genoeg spektakel, allicht…

Lees hier het bericht van 8 februari uit de NRC.