Paardenmarkt: kaal vanwege de vele evenementen en de kermis; Canadaplein: kaal vanwege de zomerconcerten; Waagplein: kaal vanwege de kaasmarkt en de terrassen; Doelenveld: auto’s! Hofplein: auto’s! Kortom: weinig Parijs. En dan is er nog een plein, dat niemand kent, gelukkig maar, tenzij je er woont en je er je auto parkeert. En tenzij je Mark Alphenaar heet, van het Regionaal Archief Alkmaar, die er een boeiend artikel over schreef: het Melcoplein!
Het Noord Hollands Dagblad schreef er in april 1957 een ronkend artikel over: “Gehate roetspuwende schoorsteen gaat verdwijnen”. Waarom? Omdat de melkfabriek van Melco aan de Oudegracht 88 op het punt stond te vertrekken naar Heiloo. Melco was in de jaren ‘50 ontstaan uit een samenvoeging van 22 Noordhollandse melkfabriekjes, waaronder Crema, dè Alkmaarse melkfabriek. En Melco zou later weer opgaan in Campina, dat Heiloo allang achter zich heeft gelaten. De Melco-schoorsteen van Heiloo is bewaard gebleven. Maar die van Alkmaar is destijds met grote gretigheid neergehaald. De krant beschreef de overlast in de geest van die tijd als volgt: “Met het vertrek van deze moriaan kan er dan een eind komen aan de klachten van honderden bewoners van Laat, Oudegracht en omgeving.” Met open ramen slapen in de zomer was niet mogelijk. “Immers”, zei de krant, “men gaat als blanke naar bed en staat als neger op.” Had het nu moeten worden geschreven, dan had de krant andere woorden gebruikt. Het moge duidelijk zijn: met Melco in de stad had Alkmaar zijn eigen Tata in het klein. Daar op de Oudegracht 88 en omgeving werd men zo zwart als roet. Door goedkope kolen. Alles voor de winst, vond de melkbusiness toen. En wellicht nog.
De nieuwe Schijf van Vijf raadt voor onze gezondheid en het milieu onder andere minder melk en kaas aan. Meer plantaardig eten is al jaren het advies. Maar nu dus nadrukkelijker, als we het restant van onze natuur nog willen redden. ‘Betutteling’ was de te verwachten reactie van ieder, die aan onze eetgewoontes verdient. In dezelfde tijd dat Melco uit Alkmaar verdween, schreef Alkmaarse Truus Wijsmuller al dat teveel melk niet gezond was: “Kalfjes drinken dat bij hun moeder ook maar een half jaar”, riep ze tegen de stroom in. Want de eerste reclamecampagne van de overheid ging toen over meer melk drinken. De boeren moesten van hun ‘melkplas’ en hun ‘boterberg’ af worden geholpen. Wie er oud genoeg voor is, was als kind vast ‘melkbrigadier’ en fan van Joris Driepinter.
Ach, het ‘Melcoplein’, een voormalig industrieterreintje waar bewoners hun auto parkeren. De naam herinnert ons aan de tijd, dat we onbekommerd zuivel aten en dronken. “Gebruikt meer…” Wisten wij veel?!
Leen Spaans, 24 april 2026
(afbeeldingen: Regionaal Archief Alkmaar)