Plotten in Alkmaar..?

‘Plotten’ is een positie van een vliegtuig aangeven op een kaart. Dat gebeurde in het pand van het KLD, het Korps Luchtwacht Dienst, in de tijd van de ‘Koude Oorlog’. Zoals het er nu bij staat is het flink veranderd ten opzichte van de oorspronkelijke bouw van 1953. Denk het pannendak weg en zie elegante stalen sponningen in plaats van de kunststof kozijnen. De entree herinnert aan verdwenen allure. Een opvallend venster en de forse console voor de vlaggenmast laten zien, dat hier ooit iets anders was dan een eenvoudig appartementengebouw.

De Koude Oorlog heeft in Alkmaar sporen nagelaten, maar dat is doorgaans in diepe schuilkelders en bij sommige bruggen. Dit gebouw aan de Boezemsingel is niet verstopt. Het verhaal is in Alkmaar niet bij iedereen bekend. Binnenkort komt er een fraai boek uit over het Alkmaarse Erfgoed van de Koude Oorlog, met een hoofdstuk over de commandopost van het KLD!

Dreiging uit het oosten, proeven met atoombommen vooral,…ze dwongen ons land het luchtruim goed in de gaten te houden. Er was bewaking via radars. Maar laagvliegende bommenwerpers bleven op de radar onzichtbaar. De oplossing was het KLD. Naar Engels voorbeeld uit de Tweede Wereldoorlog. Op acht plekken in Nederland kwam er een commandopost. Die aan de Boezemsingel gold voor heel Noord-Holland en Texel. In het land kwamen er luchtwachttorens, zoals bij Egmond en Schoorl en op 26 andere plekken in onze provincie. Vrijwillige ‘luchtwachters’ speurden de hemel af met verrekijkers. Ze waren opgeleid om vijandelijke vliegtuigen te herkennen. Hun waarnemingen gaven ze telefonisch door aan de Luva’s, de vrouwelijke vrijwilligers aan de Boezemsingel. Die plaatsten markeersteentjes op de plattegrond van de provincie op de grote ‘plot’-tafel. Daarboven, op een balkon, zaten de militairen met goed zicht op de kaart. Zij beoordeelden de vliegbewegingen en zo nodig gaven ze opdracht om er straaljagers op af te sturen.

Het KLD organiseerde in Alkmaar en regio regelmatig bijeenkomsten en tentoonstellingen om vrijwilligers te werven, want veel animo was er niet. Spectaculair was het in 1956 toen er een heuse Thunderjet op het Hofplein kwam om aandacht te trekken voor de KLD-tentoonstelling in het toenmalige hotel Central. Er waren meer plotsters nodig en meer luchtwachters. Voor het plotten zocht men vrouwen, ongehuwd, tussen de 16 en 45 jaar, voor twee uur per week. Want, dacht de Koninklijke Luchtmacht, vrouwen zijn preciezer dan mannen als het gaat om het nauwkeurig plaatsen van de markeersteentjes op de plottafel. Blijkens een grote affiche in de plotkamer meende men overigens ook de vrouwen nadrukkelijk te moeten wijzen op hun zwijgplicht!

In 1968 ging het commandocentrum dicht en kwam het gebouw aan de Boezemsingel leeg te staan. Later kwamen er na een grondige verbouwing appartementen in. De militaire straalvliegtuigen vlogen inmiddels zo snel, dat de Navo de luchtwachtdienst niet meer zinvol vond. Voortaan geen plotsters meer in Alkmaar.