De Alkmaarse Schuttersgilden bestonden al in de late middeleeuwen vanaf 1408. Toen als lokale burgerwacht, maar ook ingezet voor militaire expedities. In 1580 voerde Willem van Oranje een dienstplicht voor de schutterij in. Kort daarna telde Alkmaar maar liefst 600 schutters op 12.500 inwoners! De schutters kwamen vooral uit de gegoede middenstand en koopliedenstand; kleding en wapens betaalden ze uit eigen zak.
Van oudsher had Alkmaar een Oude en een Jonge Schutterij met elk een eigen Doelengebouw. Daar kwamen de schutters bijeen om te oefenen en te vergaderen. Maar de heren hielden ook erg van uitgebreide maaltijden en feestjes. Op het Doelenveld vonden oefeningen plaats waarbij de Oude Schutterij de voetboog hanteerde, de Jonge de handboog. Na 1815 hield het op met de Schutterij: koning Willem l stelde een echt politiekorps in, de schutterij werd een gezelligheidsvereniging.
Alkmaar heeft nog steeds één van de grootste verzamelingen schuttersstukken van Nederland. Alleen Amsterdam en Haarlem hebben er meer. Het Stedelijk Museum Alkmaar bezit maar liefst zestien groepsportretten van de Alkmaarse Schutterijen, geschilderd van 1593 tot 1657. Schutters lieten zich, trots op hun status, graag vereeuwigen in deze groepsportretten.
Nelleke de Vries
houdt voor de HVA een lezing over de Alkmaarse Schutterijen en hun groepsportretten. Ze deed onderzoek naar de rol van de schutterijen, de geportretteerde schutters, de schilders en de plekken waar de stukken moeten hebben gehangen. Ook maakte ze een reconstructie van de voormalige doelengebouwen. Dit onderzoek resulteerde in: ‘Schutters van Alkmaar. Groepsportretten uit de zestiende en zeventiende eeuw en hun context.’
Nelleke de Vries werkte voorheen bij het Stedelijk Museum Alkmaar. Op dit moment is zij conservator Oude en Moderne Kunst bij Rijksmuseum Twenthe in Enschede.
Team Lezingen HVA
Algemene info
De lezing van Nelleke de Vries vindt plaatst op dinsdagavond 5 maart 2023 in de Sociëteit aan het Varnebroek 31 te Alkmaar. Aanvang om 20.00 uur. Leden van de HVA hebben gratis toegang. Niet-leden van de HVA kunnen op de avond van de lezing bij de ingang van de zaal voor € 5.00 een kaartje kopen.
Komt u met de fiets naar de lezing? Stal uw fiets dan in de fietsenstalling van De Sociëteit (bereikbaar via hek in de Metiusstraat).