07 | 05 | 2024 | Lezing | ‘De Slag op de Zuiderzee’

Vanaf 1568 was ons land verwikkeld in de Tachtigjarige Oorlog met de Spanjaarden. De watergeuzen landden op 1 april 1572 in Den Briel. Veel Hollandse steden kozen daarna de kant van Willem van Oranje. De landvoogd, de beruchte hertog van Alva, liet het er niet bij zitten en probeerde de steden weer onder zijn gezag te krijgen. Plunderend en brandstichtend ging zijn forse leger door het land, de stad Naarden werd geheel uitgemoord. Het lukte hem ook na een lang beleg Haarlem te veroveren, waarna de troepen naar Alkmaar oprukten. Hoe dat afliep, weten we.

 


 

Tegelijkertijd rustten de Spanjaarden in Amsterdam een oorlogsvloot uit om de havensteden in West-Friesland en het Noorderkwartier eronder te krijgen. Het Spaanse admiraalsschip de ‘Inquisitie’ was een voor zijn tijd enorm groot en zwaarbewapend schip. De stadhouder van Holland en Zeeland, de Graaf van Bossu, was admiraal van deze vloot. Daartegenover hadden de watergeuzen een permanente vloot in de Zuiderzee om het Spaansgezinde Amsterdam te blokkeren.

Op 11 oktober 1573, drie dagen na Alkmaars Ontzet, vond de Slag op de Zuiderzee plaats. Eerst raakten beide oorlogsvloten slaags bij Pampus en later op de Zuiderzee en het Hoornse Hop. Een zeer ongelijke strijd: zwaar bewapende Spaanse oorlogsschepen tegen de kleinere en veel minder bewapende geuzenvloot. Een kantelpunt was het naar beneden halen van de admiraliteitsvlag uit de mast van de ‘Inquisitie’. Geuzenmatroos Jan Haring was de held. De andere Spaanse schepen hielden het voor een overgave en vluchtten naar Amsterdam. De slag werd zo gewonnen door de Watergeuzen en Bossu belandde in Hoorn in gevangenschap. Alkmaar was inmiddels op 8 oktober ontzet. De steden van West-Friesland en het Noorderkwartier waren vrij en handel en welvaart namen toe, de Spanjaarden zouden er nooit meer terugkomen.

Hans Muntjewerff van de Vereniging Oud-Hoorn houdt deze lezing voor de Historische Vereniging Alkmaar.

 

 


 

Algemene info

De lezing op dinsdagavond 7 mei begint om 20.00 uur in de Sociëteit aan het Varnebroek 31 te Alkmaar. Leden van de HVA hebben (natuurlijk) gratis toegang. Niet-leden van de HVA kunnen op de avond van de lezing bij de ingang van de zaal voor € 5.00 een kaartje kopen.

Komt u met de fiets naar de lezing? Stal uw fiets dan in de fietsenstalling van De Sociëteit (bereikbaar via hek in de Metiusstraat).

 

Cas Kruidenberg, Bob Kuijper en Berend Berlijn,
Team Lezingen HVA